<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X05n0227"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 227 花严经行愿品疏</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 227 花严经行愿品疏</title> <author>唐 澄观述</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>AI</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> </editionStmt> <extent>10卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">5</idno>.<idno type="no">227</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-07-18 21:29:46 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">花严经行愿品疏</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Punctuated draft text as provided by GJ.cool AI auto punctuation engine</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识，古籍酷 AI 自动标点引擎提供新式标点初稿</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>AI 标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> <witness xml:id="wit1">【丽-CB】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB01002"> <charName>CBETA CHARACTER CB01002</charName> <mapping cb:dec="984042" type="PUA">U+F03EA</mapping> <mapping type="unicode">U+3775</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[得-彳]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01848"> <charName>CBETA CHARACTER CB01848</charName> <mapping cb:dec="984888" type="PUA">U+F0738</mapping> <mapping type="unicode">U+3B6C</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[木*豕]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04584"> <charName>CBETA CHARACTER CB04584</charName> <mapping cb:dec="987624" type="PUA">U+F11E8</mapping> <mapping type="unicode">U+285C9</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>邃</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[遽-虍+穴]</value></charProp></char> <char xml:id="CB06171"> <charName>CBETA CHARACTER CB06171</charName> <mapping cb:dec="989211" type="PUA">U+F181B</mapping> <mapping type="unicode">U+2E78F</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>递</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[逅-口+巾]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-10-27T10:33:19"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0048b" n="0048b"/> <lb ed="X" n="0048b01"/> <lb ed="X" n="0048b02"/> <lb ed="X" n="0048b03"/><cb:docNumber>No. 227</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0048b04"/><lb ed="R007" n="0471a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>贞元新译花严经疏卷第一<note place="inline">幷序</note></cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0048b05"/> <lb ed="X" n="0048b06"/><lb ed="R007" n="0471a02"/><byline cb:type="author">敕太原府大<name role="" type="person">崇福寺</name>沙门澄观述</byline> <lb ed="X" n="0048b07"/><lb ed="R007" n="0471a03"/><cb:div><p xml:id="pX05p0048b0701"><note place="inline">总有十门，此卷有四：一、第一教起因缘门，二、第二教门权实门，三、第三所诠義理门，四、第四辩定所宗门。</note></p> <lb ed="X" n="0048b08"/><lb ed="R007" n="0471a04"/><p xml:id="pX05p0048b0801">大哉真界，万法资始。包空有而绝相，入言象而无迹。 <lb ed="X" n="0048b09"/><lb ed="R007" n="0471a05"/>妙有得之而不有，真空得之而不空，生灭得之而真 <lb ed="X" n="0048b10"/><lb ed="R007" n="0471a06"/>常，缘起得之而交映。我<persName>佛</persName>得之，妙践真觉，廓净尘习， <lb ed="X" n="0048b11"/><lb ed="R007" n="0471a07"/>寂寥于万化之域，动用于一虚之中，融身刹以相含， <lb ed="X" n="0048b12"/><lb ed="R007" n="0471a08"/>流声光以遐烛。 我皇得之，灵鉴虚极，保合大和，圣 <lb ed="X" n="0048b13"/><lb ed="R007" n="0471a09"/>文掩于百王，淳风吹于万国，敷玄化以觉梦，垂天真 <lb ed="X" n="0048b14"/><lb ed="R007" n="0471a10"/>以性情。是知不有大虚，曷展无涯之照；不有真界，岂 <lb ed="X" n="0048b15"/><lb ed="R007" n="0471a11"/>净等空之心。大方廣<persName>佛</persName>花严经者，即穷斯旨趣，尽其 <lb ed="X" n="0048b16"/><lb ed="R007" n="0471a12"/>原流，故得恢廓宏远，包纳冲<g ref="#CB04584">邃</g>，不可得而思议矣。指 <lb ed="X" n="0048b17"/><lb ed="R007" n="0471a13"/>其原也，情尘有经，智海无外，妄惑非取，重玄不空。四 <lb ed="X" n="0048b18"/><lb ed="R007" n="0471a14"/>句之火莫焚，万法之门皆入。冥二际而不一，动千变 <lb ed="X" n="0048b19"/><lb ed="R007" n="0471a15"/>而非多。事理交彻而两亡，以性融相而无尽。若秦镜 <lb ed="X" n="0048b20"/><lb ed="R007" n="0471a16"/>之互照，犹帝珠之相含。褈褈交光，历历齐现。故得圆 <lb ed="X" n="0048b21"/><lb ed="R007" n="0471a17"/>至功于顷剋，见<persName>佛</persName>境于尘毛。诸<persName>佛</persName>心内众生，新新作 <lb ed="X" n="0048b22"/><lb ed="R007" n="0471a18"/><persName>佛</persName>；众生心中诸<persName>佛</persName>，念念证真。一字法门，海墨书而不 <lb ed="X" n="0048b23"/><lb ed="R007" n="0471b01"/>尽；一毫之善，空界尽而无穷。语其定也，冥一如之无 <lb ed="X" n="0048b24"/><lb ed="R007" n="0471b02"/>心，即万动之恒寂。海湛真智，光含性空。星罗法身，影 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0048c" n="0048c"/> <lb ed="X" n="0048c01"/><lb ed="R007" n="0471b03"/>落心水。圆音非扣而长演，果海離念而心传。万行忘 <lb ed="X" n="0048c02"/><lb ed="R007" n="0471b04"/>照而齐修，渐顿无得而双入。虽四心被廣，八难顿超； <lb ed="X" n="0048c03"/><lb ed="R007" n="0471b05"/>而一极唱高，二乘绝听。当其器也，百城询友，一道栖 <lb ed="X" n="0048c04"/><lb ed="R007" n="0471b06"/>神。明正为南，方尽南矣；益我为友，人皆友焉。遇三毒 <lb ed="X" n="0048c05"/><lb ed="R007" n="0471b07"/>而三德圆，入一尘而一心净。千化不变其虑，万境顺 <lb ed="X" n="0048c06"/><lb ed="R007" n="0471b08"/>通于道。契文殊之妙智，宛是初心；入普贤之玄门，曾 <lb ed="X" n="0048c07"/><lb ed="R007" n="0471b09"/>无别体。失其旨也，徒修因于旷劫；得其门也，等诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0048c08"/><lb ed="R007" n="0471b10"/>于一朝。杳矣，妙矣！廣矣，大矣！实乃<anchor xml:id="nkr_note_orig_0048002" n="0048002"/>声诸<persName>佛</persName>之灵府，拔 <lb ed="X" n="0048c09"/><lb ed="R007" n="0471b11"/>玄根之幽致。陞慧日以廓妄，扇慈风以长春。包性相 <lb ed="X" n="0048c10"/><lb ed="R007" n="0471b12"/>之洪流，掩群经之光彩。岂唯明逾朝<anchor xml:id="nkr_note_orig_0048003" n="0048003"/>彻，静越坐忘而 <lb ed="X" n="0048c11"/><lb ed="R007" n="0471b13"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0048c1101" n="0048c1101"/><anchor xml:id="beg0048c1101" n="0048c1101"/>已<anchor xml:id="end0048c1101"/>耶？然玄籍百千，幽关半掩。 我皇御宇，德合乾坤。 <lb ed="X" n="0048c12"/><lb ed="R007" n="0471b14"/>光宅万方，重译来贡。东风入律，西天轮越海之诚；南 <lb ed="X" n="0048c13"/><lb ed="R007" n="0471b15"/>印御书，北阙献朝宗之敬。特迴明诏，再译真诠。光阐 <lb ed="X" n="0048c14"/><lb ed="R007" n="0471b16"/>大献，增辉新理。<note place="inline">澄观</note>顾多天幸，钦瞩盛明。奉 诏译 <lb ed="X" n="0048c15"/><lb ed="R007" n="0471b17"/>场，承旨幽赞。抃跃兢惕，三复竭愚。露滴天池，喜合百 <lb ed="X" n="0048c16"/><lb ed="R007" n="0471b18"/>川之味；尘陪华嶽，无增万仞之高。大方廣者，所证法 <lb ed="X" n="0048c17"/><lb ed="R007" n="0472a01"/>也；<persName>佛</persName>花严者，能证人也。极虚空之可度，体无边涯，大 <lb ed="X" n="0048c18"/><lb ed="R007" n="0472a02"/>也；竭沧溟之可饮，法门无尽，方也；碎尘刹而可数，用 <lb ed="X" n="0048c19"/><lb ed="R007" n="0472a03"/>无能测，廣也；離觉所觉，朗万法之幽<g ref="#CB04584">邃</g>，<persName>佛</persName>也；芬敷万 <lb ed="X" n="0048c20"/><lb ed="R007" n="0472a04"/>行，荣曜众德，华也；圆兹行德，饰彼十身，严也；贯摄玄 <lb ed="X" n="0048c21"/><lb ed="R007" n="0472a05"/>妙，以成真光之彩，经也。总斯七字，为一部之宏纲，则 <lb ed="X" n="0048c22"/><lb ed="R007" n="0472a06"/>无尽法门，思过半矣。</p> <lb ed="X" n="0048c23"/><lb ed="R007" n="0472a07"/><lg type="regular" xml:id="lgX05p0048c2301"><l>稽首皈依真法界，</l><l>光明遍照诸<persName>如来</persName>。</l> <lb ed="X" n="0048c24"/><lb ed="R007" n="0472a08"/><l>普贤文殊海会尊，</l><l>愿得冥资赞玄妙。</l></lg> <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0049a" n="0049a"/> <lb ed="X" n="0049a01"/><lb ed="R007" n="0472a09"/><p xml:id="pX05p0049a0101">将释经義，略启十门：第一教起因缘，第二教门权实， <lb ed="X" n="0049a02"/><lb ed="R007" n="0472a10"/>第三所诠義理，第四辩定所宗，第五修证浅深，第六 <lb ed="X" n="0049a03"/><lb ed="R007" n="0472a11"/>彰教体性，第七部类品会，第八流传感通，第九释经 <lb ed="X" n="0049a04"/><lb ed="R007" n="0472a12"/>名题，第十随文解释。</p> <lb ed="X" n="0049a05"/><lb ed="R007" n="0472a13"/><p xml:id="pX05p0049a0501">〇今初。夫法无言象，非離言象。无言象而倒惑，执言 <lb ed="X" n="0049a06"/><lb ed="R007" n="0472a14"/>象而迷筌。故圣人利见，垂象设教，必有由矣。非为小 <lb ed="X" n="0049a07"/><lb ed="R007" n="0472a15"/>事，必由大缘。非是一因，因缘无量。亲能发起，目之为 <lb ed="X" n="0049a08"/><lb ed="R007" n="0472a16"/>因。疏而助发，名之为缘。先因後缘，各开十義。</p> <lb ed="X" n="0049a09"/><lb ed="R007" n="0472a17"/><p xml:id="pX05p0049a0901">●初因十義者，一法尔常规，二酬昔行愿，三遂通物 <lb ed="X" n="0049a10"/><lb ed="R007" n="0472a18"/>感，四明示真门，五开物性原，六宣说勝行，七令知地 <lb ed="X" n="0049a11"/><lb ed="R007" n="0472b01"/>位，八显果德严，九示其终归，十廣利今後。</p> <lb ed="X" n="0049a12"/><lb ed="R007" n="0472b02"/><p xml:id="pX05p0049a1201">今初，第一、法尔常规者，一切诸<persName>佛</persName>法尔皆现无尽身 <lb ed="X" n="0049a13"/><lb ed="R007" n="0472b03"/>雲，于无尽刹常转圆满无尽法轮，令诸众生达本还 <lb ed="X" n="0049a14"/><lb ed="R007" n="0472b04"/>原，穷未来际，无有休息，更无异辙，犹皇王帝道，千古 <lb ed="X" n="0049a15"/><lb ed="R007" n="0472b05"/>同规。是故经云：无量劫中修行满，菩提树下成正觉， <lb ed="X" n="0049a16"/><lb ed="R007" n="0472b06"/>为度众生普现身，如雲充满尽未来。十方菩萨偈云： <lb ed="X" n="0049a17"/><lb ed="R007" n="0472b07"/>汝观<persName>无上士</persName>，廣大智圆满，不择时非时，演法恒无尽。 <lb ed="X" n="0049a18"/><lb ed="R007" n="0472b08"/>既不择时，说无间矣。又云：法王大威力，常转妙法轮。 <lb ed="X" n="0049a19"/><lb ed="R007" n="0472b09"/>明知此经法尔常说，犹日月之照，不因川源；如万籁 <lb ed="X" n="0049a20"/><lb ed="R007" n="0472b10"/>之声，非关抚击。</p> <lb ed="X" n="0049a21"/><lb ed="R007" n="0472b11"/><p xml:id="pX05p0049a2101">二、酬昔行愿者。何以法尔如是转耶？夙因深故。夙因 <lb ed="X" n="0049a22"/><lb ed="R007" n="0472b12"/>既深，起果亦大。因相云何？谓诸<persName>如来</persName>创蹑玄踪，双运 <lb ed="X" n="0049a23"/><lb ed="R007" n="0472b13"/>悲智，愿周法界，行满刹尘，誓将无尽法门度尽无边 <lb ed="X" n="0049a24"/><lb ed="R007" n="0472b14"/>生界，酬昔行愿。廣闢法门，略有二种：一、夙愿力，二、宿 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0049b" n="0049b"/> <lb ed="X" n="0049b01"/><lb ed="R007" n="0472b15"/>行力。故开敷树花夜神言：善男子！<persName>世尊</persName>往昔为菩萨 <lb ed="X" n="0049b02"/><lb ed="R007" n="0472b16"/>时，见一切众生著我、我所，住无明暗室。乃至云：既见 <lb ed="X" n="0049b03"/><lb ed="R007" n="0472b17"/>是<anchor xml:id="nkr_note_add_0049b0301" n="0049b0301"/><anchor xml:id="beg0049b0301" n="0049b0301"/>已<anchor xml:id="end0049b0301"/>，起大悲心，为欲利益一切众生，起诸大愿，修诸 <lb ed="X" n="0049b04"/><lb ed="R007" n="0472b18"/>行等。又十方菩萨偈云：<persName>佛</persName>于无量劫，勤苦为众生，云 <lb ed="X" n="0049b05"/><lb ed="R007" n="0473a01"/>何诸世间，能报大师恩？明因深也。</p> <lb ed="X" n="0049b06"/><lb ed="R007" n="0473a02"/><p xml:id="pX05p0049b0601">三遂通物感者，谓证解脱乐，寂然不动，機宜叩圣，感 <lb ed="X" n="0049b07"/><lb ed="R007" n="0473a03"/>而遂通。其犹明月无心，水淸影现。亦有二种：一通，二 <lb ed="X" n="0049b08"/><lb ed="R007" n="0473a04"/>别。通谓凡厥生灵，皆含<persName>佛</persName>智，无不被矣。别谓虽皆普 <lb ed="X" n="0049b09"/><lb ed="R007" n="0473a05"/>被，機有优降，益有浅深。其犹一水，方圆任器。略分五 <lb ed="X" n="0049b10"/><lb ed="R007" n="0473a06"/>种：一者正为，谓一乘圆器。故经云：此经不入馀众生 <lb ed="X" n="0049b11"/><lb ed="R007" n="0473a07"/>手，唯除乘不思议乘菩萨。又云：非馀境界之所知，普 <lb ed="X" n="0049b12"/><lb ed="R007" n="0473a08"/>贤行人方得入。又云：若有以淸净，精勤集福智，具足 <lb ed="X" n="0049b13"/><lb ed="R007" n="0473a09"/>大功德，闻教能随入。皆正为也。二者兼为，谓今虽未 <lb ed="X" n="0049b14"/><lb ed="R007" n="0473a10"/>解，而能信向，以成坚种，如食金刚，终竟不消。设因馀 <lb ed="X" n="0049b15"/><lb ed="R007" n="0473a11"/>过，堕于三涂，闻经信力，速能证悟。故地狱天子，因光 <lb ed="X" n="0049b16"/><lb ed="R007" n="0473a12"/>生天，三重顿圆。十地功德，明有信心，海水劫火，不能 <lb ed="X" n="0049b17"/><lb ed="R007" n="0473a13"/>为障。三者引为，谓权教菩萨，未堪直闻圆融之法。故 <lb ed="X" n="0049b18"/><lb ed="R007" n="0473a14"/>十地中，借其次第行佈之法，而诱引之，後令入实。其 <lb ed="X" n="0049b19"/><lb ed="R007" n="0473a15"/>犹置药乳中，乳能愈病；以圆投相，相自亡权。四者、权 <lb ed="X" n="0049b20"/><lb ed="R007" n="0473a16"/>为，谓二乘之人既不闻见，故诸菩萨权示声闻。或示 <lb ed="X" n="0049b21"/><lb ed="R007" n="0473a17"/>在座，如聋如盲，彰其绝分，警馀欣乐；或示在道，开悟 <lb ed="X" n="0049b22"/><lb ed="R007" n="0473a18"/>自他，知可迴心，自非究竟。五者、远为，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0049001" n="0049001"/>谓谓凡夫、外道、 <lb ed="X" n="0049b23"/><lb ed="R007" n="0473b01"/>阐提，虽闻生谤，堕于地狱；一熏耳识，功不唐捐，终令 <lb ed="X" n="0049b24"/><lb ed="R007" n="0473b02"/>获益，乃至成<persName>佛</persName>。如狂骂药，服必病除；如毒涂鼓，闻者 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0049c" n="0049c"/> <lb ed="X" n="0049c01"/><lb ed="R007" n="0473b03"/>皆死。是故经云：譬如生盲不见日，日光亦为作饶益， <lb ed="X" n="0049c02"/><lb ed="R007" n="0473b04"/>令知时节受饮食，永離众患身安稳。无信众生不见 <lb ed="X" n="0049c03"/><lb ed="R007" n="0473b05"/><persName>佛</persName>，而<persName>佛</persName>亦为兴義利，闻名及以触光明，因此乃至证 <lb ed="X" n="0049c04"/><lb ed="R007" n="0473b06"/>菩提。以斯五类，收无不尽。若约正为，则後四类皆其 <lb ed="X" n="0049c05"/><lb ed="R007" n="0473b07"/>所拣，即馀众生；若约远为，邪见尙收，况于三乘而不 <lb ed="X" n="0049c06"/><lb ed="R007" n="0473b08"/>遍被？故慈雲廣佈，若天无私；不拣荣枯，遐霏法雨。</p> <lb ed="X" n="0049c07"/><lb ed="R007" n="0473b09"/><p xml:id="pX05p0049c0701">四、明示真门者。顿缘遍转，欲示真乘，不识宝玉，不得 <lb ed="X" n="0049c08"/><lb ed="R007" n="0473b10"/>其用。或连城刖足，夜光案剑；或执石为宝，掬泡谓珠。 <lb ed="X" n="0049c09"/><lb ed="R007" n="0473b11"/>今欲还源，要须明解。是故经云：众生无始来，生死久 <lb ed="X" n="0049c10"/><lb ed="R007" n="0473b12"/>流转，不了真实義，故诸<persName>佛</persName>兴世。然触事皆真，要唯有 <lb ed="X" n="0049c11"/><lb ed="R007" n="0473b13"/>二：一、事；二、理。亦即二谛，此经双明。此复有二：一、性相 <lb ed="X" n="0049c12"/><lb ed="R007" n="0473b14"/>昭著。谓不唯说事，令物沦相；不唯明理，使物滞空。凡 <lb ed="X" n="0049c13"/><lb ed="R007" n="0473b15"/>是一義，必性相双明，使夫学者不滞偏执。二、事理交 <lb ed="X" n="0049c14"/><lb ed="R007" n="0473b16"/>彻，性相浑融。此复有二：一、事理无<g ref="#CB01002">碍</g>；二、事事无<g ref="#CB01002">碍</g>。次 <lb ed="X" n="0049c15"/><lb ed="R007" n="0473b17"/>下当说。</p> <lb ed="X" n="0049c16"/><lb ed="R007" n="0473b18"/><p xml:id="pX05p0049c1601">五、开物性源者，谓上理事众生，性有其犹，要是真璞， <lb ed="X" n="0049c17"/><lb ed="R007" n="0474a01"/>琢成宝器。良以众生性含智海，识洞真空，衣蔽玄珠， <lb ed="X" n="0049c18"/><lb ed="R007" n="0474a02"/>室埋秘藏。而妄随境变，体逐相迁，鼓击真源，浩荡无 <lb ed="X" n="0049c19"/><lb ed="R007" n="0474a03"/>际。今令知心合体，忘照性情，莹摸内之金容，剖尘中 <lb ed="X" n="0049c20"/><lb ed="R007" n="0474a04"/>之经卷。故谈斯教，以示真原。是以经云：凡夫迷<persName>佛</persName>智， <lb ed="X" n="0049c21"/><lb ed="R007" n="0474a05"/>没溺生死流。菩萨无著心，普救咸令出。</p> <lb ed="X" n="0049c22"/><lb ed="R007" n="0474a06"/><p xml:id="pX05p0049c2201">六宣说勝行者，既知性有，须起勝行。若不修行，终不 <lb ed="X" n="0049c23"/><lb ed="R007" n="0474a07"/>返源。如数他宝，自无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0049002" n="0049002"/>其其分。说食与人，终不能饱。匪 <lb ed="X" n="0049c24"/><lb ed="R007" n="0474a08"/>知之艰，行之艰矣。经云：不如说行，于<persName>佛</persName>菩提则为永 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0050a" n="0050a"/> <lb ed="X" n="0050a01"/><lb ed="R007" n="0474a09"/>離。然有二种：一者遍成诸行，二者顿成诸行。言遍成 <lb ed="X" n="0050a02"/><lb ed="R007" n="0474a10"/>者，谓次第浅深各各差别。于中又二：一者行本，二者 <lb ed="X" n="0050a03"/><lb ed="R007" n="0474a11"/>行相。言行本者，谓菩提心。经云：忘失菩提心，修诸善 <lb ed="X" n="0050a04"/><lb ed="R007" n="0474a12"/>相，魔所摄持。故二千行法冠之最初。善财求友，先陈 <lb ed="X" n="0050a05"/><lb ed="R007" n="0474a13"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0050a0501" n="0050a0501"/><anchor xml:id="beg0050a0501" n="0050a0501"/>已<anchor xml:id="end0050a0501"/>发有菩提心，是法器故。然菩提心略有三种：一者 <lb ed="X" n="0050a06"/><lb ed="R007" n="0474a14"/>心体，二者心相，三者心德。言心体者，廣有无量。海雲 <lb ed="X" n="0050a07"/><lb ed="R007" n="0474a15"/>比丘说有十心，要略唯三：一者直心，一向正念真如 <lb ed="X" n="0050a08"/><lb ed="R007" n="0474a16"/>法故，即是大智，无所执著。二者深心，乐修一切诸善 <lb ed="X" n="0050a09"/><lb ed="R007" n="0474a17"/>行故，谓发大愿，即四弘等。三者大悲心，救护一切苦 <lb ed="X" n="0050a10"/><lb ed="R007" n="0474a18"/>众生故，则前二所作亦为众生。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0050001" n="0050001"/>下慈氏云：菩提心灯， <lb ed="X" n="0050a11"/><lb ed="R007" n="0474b01"/>大悲为油，大愿为炷，光照法界。光即大智。言心相者， <lb ed="X" n="0050a12"/><lb ed="R007" n="0474b02"/>谓要无齐限。若约悲愿，尽度众生，尽修诸行。故伊舍 <lb ed="X" n="0050a13"/><lb ed="R007" n="0474b03"/>那优婆夷云：菩萨不为调伏一众生故发菩提心，乃 <lb ed="X" n="0050a14"/><lb ed="R007" n="0474b04"/>至不为调伏不可说不可说<persName>佛</persName>刹极微尘数诸众生 <lb ed="X" n="0050a15"/><lb ed="R007" n="0474b05"/>故发菩提心。次正释云：为度一切众生尽无馀故发 <lb ed="X" n="0050a16"/><lb ed="R007" n="0474b06"/>菩提心。如是略列二十种法，结为百万阿僧祇方便 <lb ed="X" n="0050a17"/><lb ed="R007" n="0474b07"/>行故发菩提心，其一一行皆无齐限。若约正念真如 <lb ed="X" n="0050a18"/><lb ed="R007" n="0474b08"/>无齐限者，则下无众生而可度者，上无菩提而为所 <lb ed="X" n="0050a19"/><lb ed="R007" n="0474b09"/>求，中无万行而可修断，亦无真如而为所念。故净名 <lb ed="X" n="0050a20"/><lb ed="R007" n="0474b10"/>云：当令此诸天子捨于分别菩提之见。菩提者，不可 <lb ed="X" n="0050a21"/><lb ed="R007" n="0474b11"/>以身得、不可以心得，寂灭是菩提，灭诸相故。即斯意 <lb ed="X" n="0050a22"/><lb ed="R007" n="0474b12"/>也。若融上三心，则度而无度、修而无修。故经云：若于 <lb ed="X" n="0050a23"/><lb ed="R007" n="0474b13"/>一切智，发生迴向心，见心无所生，当获大名称。然大 <lb ed="X" n="0050a24"/><lb ed="R007" n="0474b14"/>愿为主，愿有无量，而多说四弘者，对于无作四谛理 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0050b" n="0050b"/> <lb ed="X" n="0050b01"/><lb ed="R007" n="0474b15"/>故：一、众生无边誓愿度者，度于苦源；二、烦恼无边誓 <lb ed="X" n="0050b02"/><lb ed="R007" n="0474b16"/>愿断者，断于结集；三、法门无尽誓愿学者，学于道谛； <lb ed="X" n="0050b03"/><lb ed="R007" n="0474b17"/>四、<persName>佛</persName>道无上誓愿成者，证于灭理。言无作者，不同小 <lb ed="X" n="0050b04"/><lb ed="R007" n="0474b18"/>乘有生有灭，谓造境即中，无不真实。阴入皆如，无苦 <lb ed="X" n="0050b05"/><lb ed="R007" n="0475a01"/>可捨；烦恼即菩提，无集可断；边邪皆中正，无道可修； <lb ed="X" n="0050b06"/><lb ed="R007" n="0475a02"/>生死即涅槃，无灭可证。无苦无集，即无世间；无灭无 <lb ed="X" n="0050b07"/><lb ed="R007" n="0475a03"/>道，即无出世。不取不捨，直趣真实。若更深入，应知一 <lb ed="X" n="0050b08"/><lb ed="R007" n="0475a04"/>苦一切苦，则一度一切度，事事无<g ref="#CB01002">碍</g>故；一惑一切惑， <lb ed="X" n="0050b09"/><lb ed="R007" n="0475a05"/>则一断一切断，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0050002" n="0050002"/>见惑缘故；一道一切道，则一修一切 <lb ed="X" n="0050b10"/><lb ed="R007" n="0475a06"/>修，万行一体故；一<persName>佛</persName>一切<persName>佛</persName>，则一成一切成，生<persName>佛</persName>平 <lb ed="X" n="0050b11"/><lb ed="R007" n="0475a07"/>等故。斯等幷为菩提心相。言心德者，依上发心，一念 <lb ed="X" n="0050b12"/><lb ed="R007" n="0475a08"/>之德过于虚空，不可称量。十方诸<persName>佛</persName>同共称赞，多劫 <lb ed="X" n="0050b13"/><lb ed="R007" n="0475a09"/>不尽。故弥伽翻礼初心，若敬白月之新吐；海雲惊其 <lb ed="X" n="0050b14"/><lb ed="R007" n="0475a10"/>能发，美靑松之萌芽。不有凌雲之心，岂展垂天之翼？ <lb ed="X" n="0050b15"/><lb ed="R007" n="0475a11"/>若无等<persName>佛</persName>之志，岂成妙道？至于<persName>佛</persName>果，有阶差故。如虚 <lb ed="X" n="0050b16"/><lb ed="R007" n="0475a12"/>室千灯，虽同遍室，不妨前後明有微著。若无此位，徒 <lb ed="X" n="0050b17"/><lb ed="R007" n="0475a13"/>修妙行。不知此位，或叨滥上流，或得少为足。此亦二 <lb ed="X" n="0050b18"/><lb ed="R007" n="0475a14"/>种：一、行布位，初後浅深五位差别；二、圆融位，一摄一 <lb ed="X" n="0050b19"/><lb ed="R007" n="0475a15"/>切。一一位满，即说成<persName>佛</persName>。一位之中，具摄一切诸位功 <lb ed="X" n="0050b20"/><lb ed="R007" n="0475a16"/>德，信该果海。初发心时，便成正觉。上二相摄，例如行 <lb ed="X" n="0050b21"/><lb ed="R007" n="0475a17"/>说。</p> <lb ed="X" n="0050b22"/><lb ed="R007" n="0475a18"/><p xml:id="pX05p0050b2201">八、彰果德严者，廣说<persName>佛</persName>果万德莊严，令信入故，位极 <lb ed="X" n="0050b23"/><lb ed="R007" n="0475b01"/>必有究竟处故。然果有二种：一者依果，即<persName>佛</persName>净土，谓 <lb ed="X" n="0050b24"/><lb ed="R007" n="0475b02"/>无形真极、自他受用、华藏刹海等；二者正果，谓<persName>佛</persName>十 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0050c" n="0050c"/> <lb ed="X" n="0050c01"/><lb ed="R007" n="0475b03"/>身，通智通断，有体有用。然依正二果，一经始末廣说 <lb ed="X" n="0050c02"/><lb ed="R007" n="0475b04"/>其相，而无<g ref="#CB01002">碍</g>镕融。通有六句：一、依内现依，谓尘中刹 <lb ed="X" n="0050c03"/><lb ed="R007" n="0475b05"/>海；二、正内现正，谓毛孔现<persName>佛</persName>；三、正内现依；四、依内现 <lb ed="X" n="0050c04"/><lb ed="R007" n="0475b06"/>正；五、依内现依正；六、正内现正依。其文非一，又有四 <lb ed="X" n="0050c05"/><lb ed="R007" n="0475b07"/>句：一、或唯依<persName>佛</persName>，即刹故；二、或唯正刹，即<persName>佛</persName>故；三、或俱 <lb ed="X" n="0050c06"/><lb ed="R007" n="0475b08"/>不壞，两存故；四、或互泯即，两亡故。谓由刹即<persName>佛</persName>故，刹 <lb ed="X" n="0050c07"/><lb ed="R007" n="0475b09"/>则非刹；由<persName>佛</persName>即刹故，<persName>佛</persName>则非<persName>佛</persName>。故经云：<name role="" type="person">华藏世界海</name>， <lb ed="X" n="0050c08"/><lb ed="R007" n="0475b10"/>法界无差别，<persName>佛</persName>以法为身，淸净如虚空。上之六门，擧 <lb ed="X" n="0050c09"/><lb ed="R007" n="0475b11"/>一圆收，是此中意。</p> <lb ed="X" n="0050c10"/><lb ed="R007" n="0475b12"/><p xml:id="pX05p0050c1001">九、示其终归者。种种因果依正等法，究竟皆归一真 <lb ed="X" n="0050c11"/><lb ed="R007" n="0475b13"/>法界。犹万物芸芸，各归其根；百川滔滔，朝宗于海。是 <lb ed="X" n="0050c12"/><lb ed="R007" n="0475b14"/>故经云：平等真法界，无<persName>佛</persName>无众生。由此故有入法界 <lb ed="X" n="0050c13"/><lb ed="R007" n="0475b15"/>会，无所不收。法界之義，廣如宗中。</p> <lb ed="X" n="0050c14"/><lb ed="R007" n="0475b16"/><p xml:id="pX05p0050c1401">十、廣利今後者，诸<persName>佛</persName>设教，起则有始，用乃无终。若雨 <lb ed="X" n="0050c15"/><lb ed="R007" n="0475b17"/>滴沧溟，与海俱竭；一言称性，与性齐终。法界无终，斯 <lb ed="X" n="0050c16"/><lb ed="R007" n="0475b18"/>教无尽。况大慈大愿，威力护持，令法眼长存，尽众生 <lb ed="X" n="0050c17"/><lb ed="R007" n="0476a01"/>界，皆蒙勝益。此有二种：一、成见闻益，但为种子故；二、 <lb ed="X" n="0050c18"/><lb ed="R007" n="0476a02"/>成解行益，正解修行，方证入故。下方菩萨偈云：廣大 <lb ed="X" n="0050c19"/><lb ed="R007" n="0476a03"/>福德聚，出兴于世间，开悟诸众生，令集菩萨行。上方 <lb ed="X" n="0050c20"/><lb ed="R007" n="0476a04"/>菩萨偈云：<persName>如来</persName>出兴世，寂静大慈悲，普转妙法轮，利 <lb ed="X" n="0050c21"/><lb ed="R007" n="0476a05"/>益诸含识。明今後常益。由上十因，故演此经。</p> <lb ed="X" n="0050c22"/><lb ed="R007" n="0476a06"/><p xml:id="pX05p0050c2201">●第二、说经缘者。一切经初说时、方、人，既即是缘，故 <lb ed="X" n="0050c23"/><lb ed="R007" n="0476a07"/>今亦有十：一、依时，二、依处，三、依主，四、依三昧，五、依现 <lb ed="X" n="0050c24"/><lb ed="R007" n="0476a08"/>相，六、依说者，七、依听者，八、依德本，九、依请者，十、依加 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0051a" n="0051a"/> <lb ed="X" n="0051a01"/><lb ed="R007" n="0476a09"/>者。</p> <lb ed="X" n="0051a02"/><lb ed="R007" n="0476a10"/><p xml:id="pX05p0051a0201">第一、依时者，夫心冥至道浑一古今，法界无性本亡 <lb ed="X" n="0051a03"/><lb ed="R007" n="0476a11"/>时分。故下经云：菩萨智轮不可以生死中长短染净 <lb ed="X" n="0051a04"/><lb ed="R007" n="0476a12"/>如是等劫分别显示，以離一切分别网故，况无涯之 <lb ed="X" n="0051a05"/><lb ed="R007" n="0476a13"/>说念劫圆融哉？今无时之时略有二相：一、不壞相，在 <lb ed="X" n="0051a06"/><lb ed="R007" n="0476a14"/>于後时说此一经，以誓多园林及身子等皆在後故， <lb ed="X" n="0051a07"/><lb ed="R007" n="0476a15"/>常恒之说不妨後故。二、约圆融，初成顿说，下放光中 <lb ed="X" n="0051a08"/><lb ed="R007" n="0476a16"/>十方刹尘刹尘皆见最勝道场，菩萨于中成正觉故， <lb ed="X" n="0051a09"/><lb ed="R007" n="0476a17"/>明是初时<persName>如来</persName>一念能顿说故。祇园、身子世九相融， <lb ed="X" n="0051a10"/><lb ed="R007" n="0476a18"/>未来之事居现在故。若从少至多应具十时，義如别 <lb ed="X" n="0051a11"/><lb ed="R007" n="0476b01"/>说。</p> <lb ed="X" n="0051a12"/><lb ed="R007" n="0476b02"/><p xml:id="pX05p0051a1201">第二、依处者，夫智冥真际，能所两亡，假说依真，而非 <lb ed="X" n="0051a13"/><lb ed="R007" n="0476b03"/>国土。况刹尘即入，染净参融，圆教普周，难分处别。然 <lb ed="X" n="0051a14"/><lb ed="R007" n="0476b04"/>真非事外，不壞所依，故以无时之时，遍非处之处。亦 <lb ed="X" n="0051a15"/><lb ed="R007" n="0476b05"/>略有二：一者、约相通于净秽。誓多园林及诸城邑，乃 <lb ed="X" n="0051a16"/><lb ed="R007" n="0476b06"/>至天上，皆属娑婆，即为染刹，现净土分，明居净刹。二、 <lb ed="X" n="0051a17"/><lb ed="R007" n="0476b07"/>约圆融，实则不起觉树，周遍法界，净秽无<g ref="#CB01002">碍</g>。通局交 <lb ed="X" n="0051a18"/><lb ed="R007" n="0476b08"/>彻，各有四句：初净秽中，一、或唯染，在娑婆故；二、或唯 <lb ed="X" n="0051a19"/><lb ed="R007" n="0476b09"/>净，净土分故；三者、或俱，法界之内园林等故；四者、或 <lb ed="X" n="0051a20"/><lb ed="R007" n="0476b10"/>泯，染净相尽，同法界故。又或唯染，以园林等覆净相 <lb ed="X" n="0051a21"/><lb ed="R007" n="0476b11"/>故；或唯净，一切妙宝间错严故；或俱隐，显密无<g ref="#CB01002">碍</g>成 <lb ed="X" n="0051a22"/><lb ed="R007" n="0476b12"/>故；或俱非，各相形夺二相尽故。次明通局交彻。二、四 <lb ed="X" n="0051a23"/><lb ed="R007" n="0476b13"/>句者，谓或局此一界故，或通该十方故，或俱即此即 <lb ed="X" n="0051a24"/><lb ed="R007" n="0476b14"/>彼故，或泯此彼相尽故。又或局此界摄一切故，或通 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0051b" n="0051b"/> <lb ed="X" n="0051b01"/><lb ed="R007" n="0476b15"/>此界入一切故，或俱即摄即入故，或泯形夺相尽故。 <lb ed="X" n="0051b02"/><lb ed="R007" n="0476b16"/>以上圆融之时，遍此无<g ref="#CB01002">碍</g>之处，演此难思法门。</p> <lb ed="X" n="0051b03"/><lb ed="R007" n="0476b17"/><p xml:id="pX05p0051b0301">第三、依主者，夫真身寥廓，与法界合其德；包罗无外， <lb ed="X" n="0051b04"/><lb ed="R007" n="0476b18"/>与万化齐其用。穷原莫二，执迹多端。一身、多身，经、论 <lb ed="X" n="0051b05"/><lb ed="R007" n="0477a01"/>异说。今说此经<persName>佛</persName>，为真？为应？为一？为多？若言真者，何 <lb ed="X" n="0051b06"/><lb ed="R007" n="0477a02"/>名释迦居娑婆界，人、天同见？若言应者，何言遮那处 <lb ed="X" n="0051b07"/><lb ed="R007" n="0477a03"/>净妙刹大菩萨见？若云一者，何以法界各见<persName>如来</persName>坐 <lb ed="X" n="0051b08"/><lb ed="R007" n="0477a04"/>莲花座？若言异者，何故复说而不分身？然说此经<persName>佛</persName>， <lb ed="X" n="0051b09"/><lb ed="R007" n="0477a05"/>幷非前说，即是法界无尽身雲。真、应相融，一、多无<g ref="#CB01002">碍</g>， <lb ed="X" n="0051b10"/><lb ed="R007" n="0477a06"/>即卢遮那是释迦故；常在此处，即他处故；远在他方， <lb ed="X" n="0051b11"/><lb ed="R007" n="0477a07"/>恒住此故；身不分异，亦非一故；同时异处，一身圆满， <lb ed="X" n="0051b12"/><lb ed="R007" n="0477a08"/>皆全现故；一切菩萨不能思故。今释此義，略为二门： <lb ed="X" n="0051b13"/><lb ed="R007" n="0477a09"/>先明十身，後彰无<g ref="#CB01002">碍</g>。今初，言十身者，经有数节：一、第 <lb ed="X" n="0051b14"/><lb ed="R007" n="0477a10"/>八地中略有二种：一、融三世间以为十身，谓：一、众生 <lb ed="X" n="0051b15"/><lb ed="R007" n="0477a11"/>身，二、国土身，三、业报身，四、声闻身，五、缘觉身，六、菩萨 <lb ed="X" n="0051b16"/><lb ed="R007" n="0477a12"/>身，七、<persName>如来</persName>身，八、智身，九、法身，十、虚空身。论摄此十以 <lb ed="X" n="0051b17"/><lb ed="R007" n="0477a13"/>为三分：初三染分，次六净分，後一不二分。非染、净故， <lb ed="X" n="0051b18"/><lb ed="R007" n="0477a14"/>此三无<g ref="#CB01002">碍</g>为一缘起，幷为遮那无<g ref="#CB01002">碍</g>身雲。二、就<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0051b19"/><lb ed="R007" n="0477a15"/>身自有十身：一、菩提身，二、愿身，三、化身，四、力持身，五、 <lb ed="X" n="0051b20"/><lb ed="R007" n="0477a16"/>相好莊严身，六、威势身，七、意生身，八、福德身，九、法身， <lb ed="X" n="0051b21"/><lb ed="R007" n="0477a17"/>十、智身。馀之九身例此有十，则有百身。二、離世间品 <lb ed="X" n="0051b22"/><lb ed="R007" n="0477a18"/>名为十<persName>佛</persName>，即此十身名或小异，今次第对之：一、成正 <lb ed="X" n="0051b23"/><lb ed="R007" n="0477b01"/>觉<persName>佛</persName>即菩提身，二、愿<persName>佛</persName>，三、涅槃<persName>佛</persName>，四、住持<persName>佛</persName>，五、业报 <lb ed="X" n="0051b24"/><lb ed="R007" n="0477b02"/><persName>佛</persName>，六、心<persName>佛</persName>，七、随乐<persName>佛</persName>，八、三昧<persName>佛</persName>，九、法界<persName>佛</persName>，十、本性<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0051c" n="0051c"/> <lb ed="X" n="0051c01"/><lb ed="R007" n="0477b03"/>本智性故。彼品复说十种见<persName>佛</persName>，见上十<persName>佛</persName>，谓：一、安住 <lb ed="X" n="0051c02"/><lb ed="R007" n="0477b04"/>世间成正觉<persName>佛</persName>无著见，愿<persName>佛</persName>出生见，业报<persName>佛</persName>深信见， <lb ed="X" n="0051c03"/><lb ed="R007" n="0477b05"/>住持<persName>佛</persName>随乐见，涅槃<persName>佛</persName>深入见，法界<persName>佛</persName>普至见，心<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0051c04"/><lb ed="R007" n="0477b06"/>安住见，三昧<persName>佛</persName>无量无依见，本性<persName>佛</persName>明了见，随乐<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0051c05"/><lb ed="R007" n="0477b07"/>普受见。此之十见如<persName>佛</persName>体见，谓无著者即正觉相，于 <lb ed="X" n="0051c06"/><lb ed="R007" n="0477b08"/>一切法皆无所著便成正觉，若见无著则见正觉。下 <lb ed="X" n="0051c07"/><lb ed="R007" n="0477b09"/>九例然。然无著有十以显无尽：一、于一切世间无著， <lb ed="X" n="0051c08"/><lb ed="R007" n="0477b10"/>二、于一切众生无著，三、一切法，四、所作，五、善根，六、生 <lb ed="X" n="0051c09"/><lb ed="R007" n="0477b11"/>处，七、愿，八、行，九、菩萨，十、<persName>如来</persName>。于此十法皆无所著。无 <lb ed="X" n="0051c10"/><lb ed="R007" n="0477b12"/>著既十，出生、深信乃至明了亦各有十以成百门，方 <lb ed="X" n="0051c11"/><lb ed="R007" n="0477b13"/>是十中一<persName>如来</persName>身。馀众生身、国土身等复各有十，便 <lb ed="X" n="0051c12"/><lb ed="R007" n="0477b14"/>成千身乃至无量。俱说十者：一、周圆数以表无尽，令 <lb ed="X" n="0051c13"/><lb ed="R007" n="0477b15"/>易了故。三、普遍吉祥无垢光神说有十身：一、不去身， <lb ed="X" n="0051c14"/><lb ed="R007" n="0477b16"/>二、不来身，三、不生身，四、不灭身，五、不实身，六、不虚身， <lb ed="X" n="0051c15"/><lb ed="R007" n="0477b17"/>七、不迁身，八、不壞身，九、一相身，十、无相身。总就体标， <lb ed="X" n="0051c16"/><lb ed="R007" n="0477b18"/>十皆言不，及观释文即菩提等十种之身，则名异義 <lb ed="X" n="0051c17"/><lb ed="R007" n="0478a01"/>同。四、普眼长者亦说十身，即一波罗蜜而成一身，<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0051c18"/><lb ed="R007" n="0478a02"/>十度圆，故成十身，与菩提等大意亦同。五、最寂静婆 <lb ed="X" n="0051c19"/><lb ed="R007" n="0478a03"/>罗门说有十身，则约因门，谓十地中一地成一，皆依 <lb ed="X" n="0051c20"/><lb ed="R007" n="0478a04"/>法身，与<persName>如来</persName>身非一非异。<persName>佛</persName>具十地，则亦圆收，如海 <lb ed="X" n="0051c21"/><lb ed="R007" n="0478a05"/>十德不離一海，故虽数处名字不同，不出八地两种 <lb ed="X" n="0051c22"/><lb ed="R007" n="0478a06"/>十身。会释如下。所以此经要说十者，诸教随宜，或说 <lb ed="X" n="0051c23"/><lb ed="R007" n="0478a07"/>诸<persName>佛</persName>唯一法身，或二或三，今圆满教，故须具说。若欲 <lb ed="X" n="0051c24"/><lb ed="R007" n="0478a08"/>会同三身等者，菩提、愿、化、力、持四身即是化身，相好、 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0052a" n="0052a"/> <lb ed="X" n="0052a01"/><lb ed="R007" n="0478a09"/>福德通于报<persName>佛</persName>，威势、意生通他受用及与化身。法即 <lb ed="X" n="0052a02"/><lb ed="R007" n="0478a10"/>法身，智通三身，具四智故，兼他受用，即通四身。然报 <lb ed="X" n="0052a03"/><lb ed="R007" n="0478a11"/>必契法，離法无报，如金成像，離金无像，莹金发光，離 <lb ed="X" n="0052a04"/><lb ed="R007" n="0478a12"/>像无光，依体起用，離报无化，故说为一无障<g ref="#CB01002">碍</g>身。一 <lb ed="X" n="0052a05"/><lb ed="R007" n="0478a13"/>不为一，为破诸数，是以舒则弥纶法界，卷则足迹难 <lb ed="X" n="0052a06"/><lb ed="R007" n="0478a14"/>寻，故难思议。第二、辨无<g ref="#CB01002">碍</g>者，即前十身各互相作，一 <lb ed="X" n="0052a07"/><lb ed="R007" n="0478a15"/>即具十，十即是一，多一圆融，即是无<g ref="#CB01002">碍</g>。更略说十，以表 <lb ed="X" n="0052a08"/><lb ed="R007" n="0478a16"/>无尽。一、用周无<g ref="#CB01002">碍</g>，谓于上念劫刹尘等处，遮那<persName>佛</persName>现。 <lb ed="X" n="0052a09"/><lb ed="R007" n="0478a17"/>法界身雲：业用无边，悉周遍故。经云：如于此处见<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0052a10"/><lb ed="R007" n="0478a18"/>坐，一切尘中亦如是等，其文非一。二、相遍无<g ref="#CB01002">碍</g>，谓于 <lb ed="X" n="0052a11"/><lb ed="R007" n="0478b01"/>上差别用中，各摄一切业用尽故。三、寂用无<g ref="#CB01002">碍</g>，雲兴 <lb ed="X" n="0052a12"/><lb ed="R007" n="0478b02"/>大用，无私成故。四、依起无<g ref="#CB01002">碍</g>，无心顿现，海印力故。五、 <lb ed="X" n="0052a13"/><lb ed="R007" n="0478b03"/>真应无<g ref="#CB01002">碍</g>，应即同法，一味等故。六、分圆无<g ref="#CB01002">碍</g>，一一身 <lb ed="X" n="0052a14"/><lb ed="R007" n="0478b04"/>分即全身故。七、因果无<g ref="#CB01002">碍</g>，虽得<persName>佛</persName>道，不捨因故。八、依 <lb ed="X" n="0052a15"/><lb ed="R007" n="0478b05"/>正无<g ref="#CB01002">碍</g>，正中现依，国土体故。九、潜入无<g ref="#CB01002">碍</g>，入众生界， <lb ed="X" n="0052a16"/><lb ed="R007" n="0478b06"/>如<persName>如来</persName>藏，虽作众生，不失自性故。故出现品云：<persName>佛</persName>智 <lb ed="X" n="0052a17"/><lb ed="R007" n="0478b07"/>潜入众生心中。又云：众生心中，念念常有<persName>佛</persName>成正觉。 <lb ed="X" n="0052a18"/><lb ed="R007" n="0478b08"/>十、圆通无<g ref="#CB01002">碍</g>，谓此<persName>佛</persName>身即理即事，即一即多，即依即 <lb ed="X" n="0052a19"/><lb ed="R007" n="0478b09"/>正，即人即法，即此即彼，即情即非情，即深即廣，即因 <lb ed="X" n="0052a20"/><lb ed="R007" n="0478b10"/>即果，即三身即十身，同一无<g ref="#CB01002">碍</g>。法界身雲：以此身雲， <lb ed="X" n="0052a21"/><lb ed="R007" n="0478b11"/>遍前时处，常说花严。是知或说报身在色究竟，约摄 <lb ed="X" n="0052a22"/><lb ed="R007" n="0478b12"/>报说；或说报身在馀净土，约引摄说；或说舍那坐千 <lb ed="X" n="0052a23"/><lb ed="R007" n="0478b13"/>葉花，约摄二地说；或说登地方见<persName>佛</persName>身，约勝機说；或 <lb ed="X" n="0052a24"/><lb ed="R007" n="0478b14"/>分三异，约体、相、用说。俱非此经真实之義。要得十身 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0052b" n="0052b"/> <lb ed="X" n="0052b01"/><lb ed="R007" n="0478b15"/>自在无<g ref="#CB01002">碍</g>，方顺经宗。</p> <lb ed="X" n="0052b02"/><lb ed="R007" n="0478b16"/><p xml:id="pX05p0052b0201">第四、依三昧者。夫动静唯物，圣岂然乎？示轨後徒，故 <lb ed="X" n="0052b03"/><lb ed="R007" n="0478b17"/>须入定。明将有说，必须观機，静鉴前理，定起发言，言 <lb ed="X" n="0052b04"/><lb ed="R007" n="0478b18"/>必真当。真当故，受者之心自然笃矣。略有二类：一、<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0052b05"/><lb ed="R007" n="0479a01"/>自入，狮子嚬呻，总明果定摄德无尽，如本会说。二者、 <lb ed="X" n="0052b06"/><lb ed="R007" n="0479a02"/>善友所入因定，或入不入，以表动寂皆法界故，如末 <lb ed="X" n="0052b07"/><lb ed="R007" n="0479a03"/>会说。实则定散无<g ref="#CB01002">碍</g>，因果交彻。</p> <lb ed="X" n="0052b08"/><lb ed="R007" n="0479a04"/><p xml:id="pX05p0052b0801">第五、依现相者，法性寂寥，虽无诸相，无相之相，无<g ref="#CB01002">碍</g> <lb ed="X" n="0052b09"/><lb ed="R007" n="0479a05"/>繁兴。故经云：<persName>如来</persName>非以相为体，但是无相寂灭法，身 <lb ed="X" n="0052b10"/><lb ed="R007" n="0479a06"/>相成仪悉具足，世间随乐皆得见。既随物现，意在悟 <lb ed="X" n="0052b11"/><lb ed="R007" n="0479a07"/>人，相与无相，等无差别。现相多端，随会分二：一者、本 <lb ed="X" n="0052b12"/><lb ed="R007" n="0479a08"/>会，于中有二：一者、定用，顿净<persName>佛</persName>刹，顿彰<persName>佛</persName>身，微细容 <lb ed="X" n="0052b13"/><lb ed="R007" n="0479a09"/>持，表其所诠；二者、放光，眉间毫相，遐照十方，表其能 <lb ed="X" n="0052b14"/><lb ed="R007" n="0479a10"/>证，令诸大众依智证入。二、末会之中，随诸善友现相 <lb ed="X" n="0052b15"/><lb ed="R007" n="0479a11"/>不同，或现神通，或放光照，或逆或顺，或显或隐，如文 <lb ed="X" n="0052b16"/><lb ed="R007" n="0479a12"/>具足。</p> <lb ed="X" n="0052b17"/><lb ed="R007" n="0479a13"/><p xml:id="pX05p0052b1701">第六、依说人者，法无废兴，弘之由人。故经云：<persName>佛</persName>法无 <lb ed="X" n="0052b18"/><lb ed="R007" n="0479a14"/>人说，虽慧莫能了。今经能说，通三世间。开则为五：谓 <lb ed="X" n="0052b19"/><lb ed="R007" n="0479a15"/>一、<persName>佛</persName>说，二、菩萨说，三、声闻说，四、众生说，五、器界说。更 <lb ed="X" n="0052b20"/><lb ed="R007" n="0479a16"/>开为十：六、过去说，七、现在说，八、未来说，九、毛孔说，十、 <lb ed="X" n="0052b21"/><lb ed="R007" n="0479a17"/>微尘说。以前四及器，历时有三，各开分说，以为尘、毛 <lb ed="X" n="0052b22"/><lb ed="R007" n="0479a18"/>异全说故。然前四中，用法不同，或用音声，或用妙色， <lb ed="X" n="0052b23"/><lb ed="R007" n="0479b01"/>如教体辩。此中本会，无<persName>佛</persName>言说，但有现相以为说耳。 <lb ed="X" n="0052b24"/><lb ed="R007" n="0479b02"/>慈氏阁中，见诸<persName>佛</persName>说、菩萨说处，其文甚多。声闻说者， <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0052c" n="0052c"/> <lb ed="X" n="0052c01"/><lb ed="R007" n="0479b03"/>即末会初身子称赞文殊勝德。众生说者，如多知解 <lb ed="X" n="0052c02"/><lb ed="R007" n="0479b04"/>婆罗门等。器界说者，□<anchor xml:id="nkr_note_orig_0052001" n="0052001"/>多罗树皆悉演说<persName>佛</persName>声、法声。 <lb ed="X" n="0052c03"/><lb ed="R007" n="0479b05"/>三世说者，亦如慈氏阁内，闻过去<persName>佛</persName>及三世互在等； <lb ed="X" n="0052c04"/><lb ed="R007" n="0479b06"/>亦如上方菩萨供具等中，现说三世一切境界。微尘、 <lb ed="X" n="0052c05"/><lb ed="R007" n="0479b07"/>毛孔，如下喜目及与普贤，一一尘、毛现声说等；亦如 <lb ed="X" n="0052c06"/><lb ed="R007" n="0479b08"/>新集下方菩萨，一一毛孔演说种种法海、妙音、声雲 <lb ed="X" n="0052c07"/><lb ed="R007" n="0479b09"/>等。此无情等而能说者，略有四意：一者、业用，<persName>佛</persName>、菩萨 <lb ed="X" n="0052c08"/><lb ed="R007" n="0479b10"/>力；二者、德相，诸<persName>佛</persName>法尔能如是故；三者、显理，则常是 <lb ed="X" n="0052c09"/><lb ed="R007" n="0479b11"/>说；四者、性融，以法性、力一，无不具足故。一说即一切 <lb ed="X" n="0052c10"/><lb ed="R007" n="0479b12"/>说，是以以性从相，有说、不说；会相归性，都无所说。以 <lb ed="X" n="0052c11"/><lb ed="R007" n="0479b13"/>性融相，一说、一切说，无说、无不说。若约观心，但随自 <lb ed="X" n="0052c12"/><lb ed="R007" n="0479b14"/>心，有说、不说。</p> <lb ed="X" n="0052c13"/><lb ed="R007" n="0479b15"/><p xml:id="pX05p0052c1301">第七、依听人者，子期云：丧伯牙绝絃，若无有听，终无 <lb ed="X" n="0052c14"/><lb ed="R007" n="0479b16"/>有说。即下十类，除当機一，馀皆说缘。</p> <lb ed="X" n="0052c15"/><lb ed="R007" n="0479b17"/><p xml:id="pX05p0052c1501">第八依德本者，川有珠而不枯，山有玉而增润，内无 <lb ed="X" n="0052c16"/><lb ed="R007" n="0479b18"/>德本外岂能谈？然唯约说者，前人此法略有二类：一 <lb ed="X" n="0052c17"/><lb ed="R007" n="0480a01"/>者智慧最上首故，即蕴四智于心中、流八音于听表。 <lb ed="X" n="0052c18"/><lb ed="R007" n="0480a02"/>二者馀行为资助故，谓禅戒等福增足威光，本会之 <lb ed="X" n="0052c19"/><lb ed="R007" n="0480a03"/>中<persName>佛</persName>德全具，诸菩萨等皆具众德，故能有说。</p> <lb ed="X" n="0052c20"/><lb ed="R007" n="0480a04"/><p xml:id="pX05p0052c2001">第九依请人者，德厚忧深道大兼亡，菩萨大悲为物 <lb ed="X" n="0052c21"/><lb ed="R007" n="0480a05"/>启发。此亦有二：一者言请，二者念请。本会之中但有 <lb ed="X" n="0052c22"/><lb ed="R007" n="0480a06"/>念请，以心传心離言说故。末会之中通二种请，若说 <lb ed="X" n="0052c23"/><lb ed="R007" n="0480a07"/>若默无非道故，如下当辩。</p> <lb ed="X" n="0052c24"/><lb ed="R007" n="0480a08"/><p xml:id="pX05p0052c2401">第十、依能加者，夫圣无常应应于克诚，心契玄同故 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0053a" n="0053a"/> <lb ed="X" n="0053a01"/><lb ed="R007" n="0480a09"/><persName>佛</persName>加被，要得圣加方能说故。本会<persName>佛</persName>定则不须加，下 <lb ed="X" n="0053a02"/><lb ed="R007" n="0480a10"/>诸善友皆承<persName>佛</persName>力，故解脱长者<name role="" type="person">文殊师利</name>心念力故 <lb ed="X" n="0053a03"/><lb ed="R007" n="0480a11"/>而入三昧，则能加者通<persName>佛</persName>菩萨。善财亦言：我当承<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0053a04"/><lb ed="R007" n="0480a12"/>威神之力及善友力而能信受。则显听者亦得<persName>佛</persName>加。 <lb ed="X" n="0053a05"/><lb ed="R007" n="0480a13"/>然加复有二：一者、显加，谓身手摩顶、口劝说听、心与 <lb ed="X" n="0053a06"/><lb ed="R007" n="0480a14"/>智力；二者、冥加，但潜资定智本会唯冥，但<persName>佛</persName>入定众 <lb ed="X" n="0053a07"/><lb ed="R007" n="0480a15"/>顿证故。末会之中義兼冥显，文殊心念即是冥加，十 <lb ed="X" n="0053a08"/><lb ed="R007" n="0480a16"/>方诸<persName>佛</persName>常来为说即是显加，普贤文殊摩顶赞美即 <lb ed="X" n="0053a09"/><lb ed="R007" n="0480a17"/>是显加，见诸善友皆是文殊威神力故即是冥加。馀 <lb ed="X" n="0053a10"/><lb ed="R007" n="0480a18"/>可思准。由上因缘，故我<persName>世尊</persName>始成正觉顿宣圆极。</p> <lb ed="X" n="0053a11"/><lb ed="R007" n="0480b01"/><p xml:id="pX05p0053a1101">〇第二、教门权实者。若三藏十二分教，诸经大同，权 <lb ed="X" n="0053a12"/><lb ed="R007" n="0480b02"/>实教门，今当略说。夫教海冲深，法雲瀰漫，智光无际， <lb ed="X" n="0053a13"/><lb ed="R007" n="0480b03"/>妙辩叵穷。以无言之言，诠言绝之理，以无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0053001" n="0053001"/>变应无穷 <lb ed="X" n="0053a14"/><lb ed="R007" n="0480b04"/>之機，极位所承，凡情难挹。今承理教之力，略启四门： <lb ed="X" n="0053a15"/><lb ed="R007" n="0480b05"/>一、大意合離，二、古今违顺，三、分宗立教，四、总相会通。</p> <lb ed="X" n="0053a16"/><lb ed="R007" n="0480b06"/><p xml:id="pX05p0053a1601">●今初。且西域、东夏弘阐之流，于一代圣言，或开宗 <lb ed="X" n="0053a17"/><lb ed="R007" n="0480b07"/>分教，或直释经文，以皆含得失，故有去有取。且不分之 <lb ed="X" n="0053a18"/><lb ed="R007" n="0480b08"/>意，略有五焉：一、则理本一味，殊途同归，故不可分。二 <lb ed="X" n="0053a19"/><lb ed="R007" n="0480b09"/>者、一音普应，一雨普滋故。三、原本圣意，为一事故。四、 <lb ed="X" n="0053a20"/><lb ed="R007" n="0480b10"/>随一一文，众解异故。五、多种说法，成枝流故。以斯五 <lb ed="X" n="0053a21"/><lb ed="R007" n="0480b11"/>義，故不可分。分之，乃令情媾异端，是非竞作，故以不 <lb ed="X" n="0053a22"/><lb ed="R007" n="0480b12"/>分为得。其分教者，亦有多意：一、理虽一味，诠有浅深。 <lb ed="X" n="0053a23"/><lb ed="R007" n="0480b13"/>今约诠分，令知权实。非分至理，言有两般。二、约<persName>佛</persName>虽 <lb ed="X" n="0053a24"/><lb ed="R007" n="0480b14"/>一音，而機差教别。经云：<persName>佛</persName>以一音演说法，众生各各 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0053b" n="0053b"/> <lb ed="X" n="0053b01"/><lb ed="R007" n="0480b15"/>随所解。今分各随所解，非分一音。况此经云：<persName>如来</persName>于 <lb ed="X" n="0053b02"/><lb ed="R007" n="0480b16"/>一语言中，演说无边契经海。则一音中具异法也。三、 <lb ed="X" n="0053b03"/><lb ed="R007" n="0480b17"/>本意未申，随他意语而有异故。四、言有通别，就显说 <lb ed="X" n="0053b04"/><lb ed="R007" n="0480b18"/>故。如言诸法无言，此语则通。谓愚人闻之，谓如哑羊， <lb ed="X" n="0053b05"/><lb ed="R007" n="0481a01"/>方名为道。小乘闻之，则谓離言以求无言。故身子云： <lb ed="X" n="0053b06"/><lb ed="R007" n="0481a02"/>解脱者，无所言说。故吾于是不知所云，而为天女所 <lb ed="X" n="0053b07"/><lb ed="R007" n="0481a03"/>诃。菩萨闻之，自有二解：一、知理圆言偏，故令亡言得 <lb ed="X" n="0053b08"/><lb ed="R007" n="0481a04"/>意；二、知文字性離言即无言，故终日言而未尝言也。 <lb ed="X" n="0053b09"/><lb ed="R007" n="0481a05"/>如上所言，此言则通。若云一切众生皆有<persName>如来</persName>智慧， <lb ed="X" n="0053b10"/><lb ed="R007" n="0481a06"/>不可同于五性之说；若云一切众生有五种姓，不可 <lb ed="X" n="0053b11"/><lb ed="R007" n="0481a07"/>令同一性義也。今取随宜言异分之，不以一性平等 <lb ed="X" n="0053b12"/><lb ed="R007" n="0481a08"/>分也。五、虽分权实，须善<persName>佛</persName>意有开显故。如分大小，须 <lb ed="X" n="0053b13"/><lb ed="R007" n="0481a09"/>知小乘本为大事，则顺<persName>佛</persName>怀。以斯五意对前五意，更 <lb ed="X" n="0053b14"/><lb ed="R007" n="0481a10"/>有五意：一、如王密语所为别故，智臣须知<persName>佛</persName>顺根宜， <lb ed="X" n="0053b15"/><lb ed="R007" n="0481a11"/>须观本意。二、不识权实，以深为浅，失于大利；以浅为 <lb ed="X" n="0053b16"/><lb ed="R007" n="0481a12"/>深，虚其功故。三、莊严圣教令深廣故。四、诸圣教中自 <lb ed="X" n="0053b17"/><lb ed="R007" n="0481a13"/>有分故。五、诸大菩萨亦分教故。以斯多義，若开教者， <lb ed="X" n="0053b18"/><lb ed="R007" n="0481a14"/>得多失少；若浑为一，得少失多。且六经旨趣，夫子亦 <lb ed="X" n="0053b19"/><lb ed="R007" n="0481a15"/>分，况<persName>佛</persName>教海不辨权实，但能虚<anchor xml:id="nkr_note_add_0053b1901" n="0053b1901"/><anchor xml:id="beg0053b1901" n="0053b1901"/>己<anchor xml:id="end0053b1901"/>无黨无偏，不可分 <lb ed="X" n="0053b20"/><lb ed="R007" n="0481a16"/>中分亦无失。</p> <lb ed="X" n="0053b21"/><lb ed="R007" n="0481a17"/><p xml:id="pX05p0053b2101">●第二、古今违顺者，或说一音，或分大小，或言渐顿， <lb ed="X" n="0053b22"/><lb ed="R007" n="0481a18"/>或立三时、四教、五时，有多差异，義如别说。</p> <lb ed="X" n="0053b23"/><lb ed="R007" n="0481b01"/><p xml:id="pX05p0053b2301">●第三、分宗立教。然西域六师，此方三教，教主既别， <lb ed="X" n="0053b24"/><lb ed="R007" n="0481b02"/>立意不同。方内方外，施设非一。儒道之旨，不异前闻。 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0053c" n="0053c"/> <lb ed="X" n="0053c01"/><lb ed="R007" n="0481b03"/>今所分判，唯论释典。就于<persName>如来</persName>一代时教，古德从義， <lb ed="X" n="0053c02"/><lb ed="R007" n="0481b04"/>总分为五：一、小乘教，二、大乘始教，三、大乘终教，四者、 <lb ed="X" n="0053c03"/><lb ed="R007" n="0481b05"/>顿教，五者、圆教。第一、小乘教者，即声闻、缘觉。谓<persName>佛</persName>说 <lb ed="X" n="0053c04"/><lb ed="R007" n="0481b06"/>四谛十二因缘，但明人空，未辩法空。但断烦恼，不断 <lb ed="X" n="0053c05"/><lb ed="R007" n="0481b07"/>所知。但出三界，成于小果，不求菩提。故法花云：为求 <lb ed="X" n="0053c06"/><lb ed="R007" n="0481b08"/>声闻者，说应四谛法。为求辟支<persName>佛</persName>者，说应十二因缘 <lb ed="X" n="0053c07"/><lb ed="R007" n="0481b09"/>法。就教行异，分成二乘。理界同故，合之为一。二、始教 <lb ed="X" n="0053c08"/><lb ed="R007" n="0481b10"/>者，亦名分教。以立五性，定性二乘，及无种姓，定不成 <lb ed="X" n="0053c09"/><lb ed="R007" n="0481b11"/><persName>佛</persName>。以其未尽大乘法理，故名为初。有不成<persName>佛</persName>，故名为 <lb ed="X" n="0053c10"/><lb ed="R007" n="0481b12"/>分。多说法相，少说法性。所说法性，即法相数。然于法 <lb ed="X" n="0053c11"/><lb ed="R007" n="0481b13"/>相，抉择分明。三、终教者，亦名实教。若有经说，定性二 <lb ed="X" n="0053c12"/><lb ed="R007" n="0481b14"/>乘，无性阐提，悉当成<persName>佛</persName>。方尽大乘至极之说，立为终 <lb ed="X" n="0053c13"/><lb ed="R007" n="0481b15"/>教。以称实理，故名为实。多说法性，少说法相，所说法 <lb ed="X" n="0053c14"/><lb ed="R007" n="0481b16"/>相亦融入性。然上二教幷有次位，总名为渐。四、顿教 <lb ed="X" n="0053c15"/><lb ed="R007" n="0481b17"/>者，但一念不生即名为<persName>佛</persName>，不依地位渐次而修，故名 <lb ed="X" n="0053c16"/><lb ed="R007" n="0481b18"/>为顿。如思益云：得诸法正性者，不从一地至于一地。 <lb ed="X" n="0053c17"/><lb ed="R007" n="0482a01"/>楞伽经云：初地即为八，乃至无所有。何次不同前二 <lb ed="X" n="0053c18"/><lb ed="R007" n="0482a02"/>渐次修行，又不同後圆融具德，故名为顿。顿证此理， <lb ed="X" n="0053c19"/><lb ed="R007" n="0482a03"/>即是顿教。故于其中总不说相，但显真性，亦无诸识 <lb ed="X" n="0053c20"/><lb ed="R007" n="0482a04"/>差别之相。一切所有唯是<anchor xml:id="nkr_note_add_0053c2001" n="0053c2001"/><anchor xml:id="beg0053c2001" n="0053c2001"/>妄<anchor xml:id="end0053c2001"/>想，一切法界唯是绝言。 <lb ed="X" n="0053c21"/><lb ed="R007" n="0482a05"/>五法与三自性俱空，八识与二无我双遣。诃教劝離， <lb ed="X" n="0053c22"/><lb ed="R007" n="0482a06"/>毁相泯心，生心即妄，不生即<persName>佛</persName>，亦无<persName>佛</persName>无不<persName>佛</persName>，无生 <lb ed="X" n="0053c23"/><lb ed="R007" n="0482a07"/>无不生。如净名、默住、显不二等，即其类也。今诸禅宗 <lb ed="X" n="0053c24"/><lb ed="R007" n="0482a08"/>多依此教。五、圆教者，明一位即一切位，一切位即一 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0054a" n="0054a"/> <lb ed="X" n="0054a01"/><lb ed="R007" n="0482a09"/>位，是故十信满心即摄五位成正觉等。依普贤法界， <lb ed="X" n="0054a02"/><lb ed="R007" n="0482a10"/>帝网褈褈，主伴具足，故名圆教。其中多说十十法门 <lb ed="X" n="0054a03"/><lb ed="R007" n="0482a11"/>以显无尽，即是斯经之所宗尙，後门之中当廣分别。</p> <lb ed="X" n="0054a04"/><lb ed="R007" n="0482a12"/><p xml:id="pX05p0054a0401">●第四、总相会通者，略有二门：先会诸教开合，後会 <lb ed="X" n="0054a05"/><lb ed="R007" n="0482a13"/>化仪先後。</p> <lb ed="X" n="0054a06"/><lb ed="R007" n="0482a14"/><p xml:id="pX05p0054a0601">△今初。略有四重</p><p xml:id="pX05p0054a0608" cb:place="inline">▲第一谓上之五教总合为一，唯 <lb ed="X" n="0054a07"/><lb ed="R007" n="0482a15"/>是<persName>如来</persName>一大善巧摄生方便一音所演。</p><p xml:id="pX05p0054a0716" cb:place="inline">▲第二、或开 <lb ed="X" n="0054a08"/><lb ed="R007" n="0482a16"/>为二。五中，初一名声闻藏，後四总合为菩萨藏，即同 <lb ed="X" n="0054a09"/><lb ed="R007" n="0482a17"/>涅槃。二乘小教名为半字，菩萨藏教名为满字，故诸 <lb ed="X" n="0054a10"/><lb ed="R007" n="0482a18"/>经中多分大小。若开小乘以为二乘，即是三乘。</p><p xml:id="pX05p0054a1019" cb:place="inline">▲第 <lb ed="X" n="0054a11"/><lb ed="R007" n="0482b01"/>三、就大乘中，复分为二：一者、权教大乘，亦名三乘，谓 <lb ed="X" n="0054a12"/><lb ed="R007" n="0482b02"/>三乘定异，五性悬隔，即前第二大乘始教。二、实教大 <lb ed="X" n="0054a13"/><lb ed="R007" n="0482b03"/>乘，亦名一乘，谓会三皈一，十方<persName>佛</persName>土中唯有一乘法 <lb ed="X" n="0054a14"/><lb ed="R007" n="0482b04"/>故，即後三教合名为实。此上二教，即今法性、法相二 <lb ed="X" n="0054a15"/><lb ed="R007" n="0482b05"/>宗，幷依圣教，取意不同。有多差别，略列十条：一者、一 <lb ed="X" n="0054a16"/><lb ed="R007" n="0482b06"/>乘、三乘别，二、一性、五性别，三、唯心真妄别，四、真如随 <lb ed="X" n="0054a17"/><lb ed="R007" n="0482b07"/>缘凝然别，五、三性空有即離别，六、生<persName>佛</persName>不增不减别， <lb ed="X" n="0054a18"/><lb ed="R007" n="0482b08"/>七、二谛空有即離别，八、四相一时前後别，九、能所断 <lb ed="X" n="0054a19"/><lb ed="R007" n="0482b09"/>证即離别，十、<persName>佛</persName>身无为有为别。</p> <lb ed="X" n="0054a20"/><lb ed="R007" n="0482b10"/><p xml:id="pX05p0054a2001">第一、一乘三乘别者，权教明以三乘为了義，一乘为 <lb ed="X" n="0054a21"/><lb ed="R007" n="0482b11"/>不了。以众生根性定有三故，<persName>佛</persName>说三乘称根真实。言 <lb ed="X" n="0054a22"/><lb ed="R007" n="0482b12"/>一乘者，但为引摄一类不定性人令归大乘，故言唯 <lb ed="X" n="0054a23"/><lb ed="R007" n="0482b13"/>一，非是究竟。若实教宗，则以一乘为真实，三乘为方 <lb ed="X" n="0054a24"/><lb ed="R007" n="0482b14"/>便。故法花经云：<persName>如来</persName>以方便力，于一<persName>佛</persName>乘分别说三， <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0054b" n="0054b"/> <lb ed="X" n="0054b01"/><lb ed="R007" n="0482b15"/>诸<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>唯以一大事因缘故出现于世。一大事者 <lb ed="X" n="0054b02"/><lb ed="R007" n="0482b16"/>谓<persName>佛</persName>知见，为明一切众生皆有<persName>如来</persName>知见，故唯一乘。 <lb ed="X" n="0054b03"/><lb ed="R007" n="0482b17"/>是以经云：唯此一事实，馀二则非真，终不以小乘，济 <lb ed="X" n="0054b04"/><lb ed="R007" n="0482b18"/>度于众生。又云：此经开方便门示真实相。方便门者 <lb ed="X" n="0054b05"/><lb ed="R007" n="0483a01"/>即是三乘，真实相者即是一乘。先顺物性权说三乘， <lb ed="X" n="0054b06"/><lb ed="R007" n="0483a02"/>故为方便。<persName>世尊</persName>法久後要当说真实，故唯一乘。廣如 <lb ed="X" n="0054b07"/><lb ed="R007" n="0483a03"/>法花唯说一乘，故为妙法。</p> <lb ed="X" n="0054b08"/><lb ed="R007" n="0483a04"/><p xml:id="pX05p0054b0801">第二、一性五性别者，权教明说五性为了義，一性非 <lb ed="X" n="0054b09"/><lb ed="R007" n="0483a05"/>了義。言五性者，依大般若、楞伽等经说性有五：一、声 <lb ed="X" n="0054b10"/><lb ed="R007" n="0483a06"/>闻性；二、缘觉性；三、<persName>如来</persName>性；四、不定性；五、无种姓。前三 <lb ed="X" n="0054b11"/><lb ed="R007" n="0483a07"/>种姓名为定性，声闻定是声闻，不可令为菩萨等。其 <lb ed="X" n="0054b12"/><lb ed="R007" n="0483a08"/>不定性遇缘不同，若遇大缘可为菩萨，若遇小缘则 <lb ed="X" n="0054b13"/><lb ed="R007" n="0483a09"/>为二乘，故名不定。无种姓人无种姓故，虽复勤行精 <lb ed="X" n="0054b14"/><lb ed="R007" n="0483a10"/>进，终不能得无上菩提，但以人天善根而成熟之。诸 <lb ed="X" n="0054b15"/><lb ed="R007" n="0483a11"/>圣教中说一性者，约通相说非真了義，具明五性方 <lb ed="X" n="0054b16"/><lb ed="R007" n="0483a12"/>为了義。若实教宗则以一性而为了義，五性非了。经说 <lb ed="X" n="0054b17"/><lb ed="R007" n="0483a13"/>五性约方便说，且取长时不作<persName>佛</persName>故名无种姓，非性 <lb ed="X" n="0054b18"/><lb ed="R007" n="0483a14"/>全无。涅槃经云：一切众生皆有<persName>佛</persName>性，以凡是有心定 <lb ed="X" n="0054b19"/><lb ed="R007" n="0483a15"/>当作<persName>佛</persName>故。花严经云：无一众生不具<persName>如来</persName>智慧，亦如 <lb ed="X" n="0054b20"/><lb ed="R007" n="0483a16"/>大海潜流四天下地，有穿凿者无不得水。法花经云： <lb ed="X" n="0054b21"/><lb ed="R007" n="0483a17"/>一相一种，诸<persName>佛</persName>两足尊，知法常无性，<persName>佛</persName>种从缘起，是 <lb ed="X" n="0054b22"/><lb ed="R007" n="0483a18"/>故说一乘。故知五性是四十馀年顺彼根缘方便说 <lb ed="X" n="0054b23"/><lb ed="R007" n="0483b01"/>耳。法花、涅槃穷终极唱，同说一性以破前非，故为真 <lb ed="X" n="0054b24"/><lb ed="R007" n="0483b02"/>实，究竟终归定无异辙。若言阐提无<persName>佛</persName>性者，颇有一 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0054c" n="0054c"/> <lb ed="X" n="0054c01"/><lb ed="R007" n="0483b03"/>人初起邪见作阐提不？若言有者，未作阐提有<persName>佛</persName>性 <lb ed="X" n="0054c02"/><lb ed="R007" n="0483b04"/>不？若言有者，先有後无，<persName>佛</persName>性可断。若言无者，先<anchor xml:id="nkr_note_add_0054c0201" n="0054c0201"/><anchor xml:id="beg0054c0201" n="0054c0201"/>已<anchor xml:id="end0054c0201"/>自 <lb ed="X" n="0054c03"/><lb ed="R007" n="0483b05"/>无，非开阐提能断<persName>佛</persName>性。又後迴心，<persName>佛</persName>性生不？若言生 <lb ed="X" n="0054c04"/><lb ed="R007" n="0483b06"/>者，<persName>佛</persName>性灭；若不生者，何用令人莫作阐提？是知阐提 <lb ed="X" n="0054c05"/><lb ed="R007" n="0483b07"/>无<persName>佛</persName>性者，无有行性，非无真性。故涅槃云：或有<persName>佛</persName>性， <lb ed="X" n="0054c06"/><lb ed="R007" n="0483b08"/>阐提人有，善根人无；或有<persName>佛</persName>性，善根人有，阐提人无； <lb ed="X" n="0054c07"/><lb ed="R007" n="0483b09"/>或有<persName>佛</persName>性，二人俱有；或有<persName>佛</persName>性，二人俱无。分析差别， <lb ed="X" n="0054c08"/><lb ed="R007" n="0483b10"/>善恶等殊，一真之性更无有二。抑彼阐提令其发心， <lb ed="X" n="0054c09"/><lb ed="R007" n="0483b11"/>通云无耳。故涅槃云：一阐提人虽复断善根，犹有<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0054c10"/><lb ed="R007" n="0483b12"/>性。廣如涅槃、法花所明。既性有五一不同，故令乘有 <lb ed="X" n="0054c11"/><lb ed="R007" n="0483b13"/>三一之异。既以一性为实，则以一乘为真。廣如别说。 <lb ed="X" n="0054c12"/><lb ed="R007" n="0483b14"/>第三、唯心真妄别者，权宗所明三界唯心，八识皆是 <lb ed="X" n="0054c13"/><lb ed="R007" n="0483b15"/>生灭之法，皆为业惑之所办生，一期报尽便归壞灭， <lb ed="X" n="0054c14"/><lb ed="R007" n="0483b16"/>以其识种引起後识，依生灭识建立生死及涅槃因。 <lb ed="X" n="0054c15"/><lb ed="R007" n="0483b17"/>若实教中所辩唯心，八识皆通<persName>如来</persName>藏性，随缘成立 <lb ed="X" n="0054c16"/><lb ed="R007" n="0483b18"/>不生不灭，与生灭和合非一非异，名阿赖耶识。不生 <lb ed="X" n="0054c17"/><lb ed="R007" n="0484a01"/>灭者即<persName>如来</persName>藏，生灭之者业惑所生，体不相離，故非 <lb ed="X" n="0054c18"/><lb ed="R007" n="0484a02"/>一异。如大海水因风波动，水相风相不相捨離。故楞 <lb ed="X" n="0054c19"/><lb ed="R007" n="0484a03"/>伽云：譬如巨海浪，斯由猛风起，洪波鼓溟壑，无有断 <lb ed="X" n="0054c20"/><lb ed="R007" n="0484a04"/>绝期。藏识海常住，境界风所动，七识波浪起，腾跃而 <lb ed="X" n="0054c21"/><lb ed="R007" n="0484a05"/>转生。根自在主善知识中廣说此義。離水无波，離波 <lb ed="X" n="0054c22"/><lb ed="R007" n="0484a06"/>无水，故非异也。水是湿相，波是动相，故非一也。非一 <lb ed="X" n="0054c23"/><lb ed="R007" n="0484a07"/>非异即是中道，故此生灭即无生灭。</p> <lb ed="X" n="0054c24"/><lb ed="R007" n="0484a08"/><p xml:id="pX05p0054c2401">第四、真如随缘凝然别者。若权宗说，真谓真实，显非 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0055a" n="0055a"/> <lb ed="X" n="0055a01"/><lb ed="R007" n="0484a09"/>虚妄；如谓如常，表无变易。故真如者，凝然不变，不许 <lb ed="X" n="0055a02"/><lb ed="R007" n="0484a10"/>随缘。若随缘者，是迁变義，同无常故。若实教宗，则许 <lb ed="X" n="0055a03"/><lb ed="R007" n="0484a11"/>真如有其二義：一、不变義，二、随缘義。由体不变，故能 <lb ed="X" n="0055a04"/><lb ed="R007" n="0484a12"/>随缘成一切法。虽成诸法，不失自性，故云不变。如水 <lb ed="X" n="0055a05"/><lb ed="R007" n="0484a13"/>遇风而成波浪，虽成波浪，不失湿性。故勝鬘云：依如 <lb ed="X" n="0055a06"/><lb ed="R007" n="0484a14"/>来藏故有生死，依<persName>如来</persName>藏故有涅槃，離<persName>如来</persName>藏，一切 <lb ed="X" n="0055a07"/><lb ed="R007" n="0484a15"/>诸法皆不成立。是故当知，真如随缘能成诸法。</p> <lb ed="X" n="0055a08"/><lb ed="R007" n="0484a16"/><p xml:id="pX05p0055a0801">第五、三性空有即離别者。若权宗说，三性之中，遍计 <lb ed="X" n="0055a09"/><lb ed="R007" n="0484a17"/>所执，此一则空。如夜见绳，谓之为蛇。今言空者，说蛇 <lb ed="X" n="0055a10"/><lb ed="R007" n="0484a18"/>空耳，非说绳无。依他起性及圆成实性，此二不空。依 <lb ed="X" n="0055a11"/><lb ed="R007" n="0484b01"/>他缘有，圆成性有，故空与有，二義不同。如牛兔角，不 <lb ed="X" n="0055a12"/><lb ed="R007" n="0484b02"/>得相即。若实教宗，三性相融，依他无性，即是圆成。如 <lb ed="X" n="0055a13"/><lb ed="R007" n="0484b03"/>波相虚，体即是水。故说即色，便是真空。空即是色，色 <lb ed="X" n="0055a14"/><lb ed="R007" n="0484b04"/>不异空，空不异色。中论云：因缘所生法，我说即是空， <lb ed="X" n="0055a15"/><lb ed="R007" n="0484b05"/>亦为是假名，亦是中道義。皆空有相即，三谛一际。</p> <lb ed="X" n="0055a16"/><lb ed="R007" n="0484b06"/><p xml:id="pX05p0055a1601">第六、生<persName>佛</persName>不增不减别者，若权教说，若使一切皆有 <lb ed="X" n="0055a17"/><lb ed="R007" n="0484b07"/><persName>佛</persName>性，生尽成<persName>佛</persName>，生界便减、<persName>佛</persName>界便增。今有一类无种 <lb ed="X" n="0055a18"/><lb ed="R007" n="0484b08"/>性人，长不作<persName>佛</persName>，故生界不减、<persName>佛</persName>界不增。若实教说，一 <lb ed="X" n="0055a19"/><lb ed="R007" n="0484b09"/>生齐平，故说生界不增不减。设一切众生一时成<persName>佛</persName>， <lb ed="X" n="0055a20"/><lb ed="R007" n="0484b10"/>亦无增减，以皆不出真法性故。若言一分不成<persName>佛</persName>者， <lb ed="X" n="0055a21"/><lb ed="R007" n="0484b11"/>俱是不尽，非不减義。</p> <lb ed="X" n="0055a22"/><lb ed="R007" n="0484b12"/><p xml:id="pX05p0055a2201">第七、二谛空有即離别者，若权教说，俗谛之内有空 <lb ed="X" n="0055a23"/><lb ed="R007" n="0484b13"/>不空，遍计是俗，此俗则空；依他是俗，此俗不空；圆成 <lb ed="X" n="0055a24"/><lb ed="R007" n="0484b14"/>为真，一向不空。空有既异，二谛体殊，真俗多种，皆不 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0055b" n="0055b"/> <lb ed="X" n="0055b01"/><lb ed="R007" n="0484b15"/>相杂。若实教说，真俗二谛体非即離，俗谛缘生，缘生 <lb ed="X" n="0055b02"/><lb ed="R007" n="0484b16"/>即空，便成真谛。故此空者，是不空空；言缘生者，是不 <lb ed="X" n="0055b03"/><lb ed="R007" n="0484b17"/>有有。空有无二，二谛无乖。无二之二，说言二谛；二之 <lb ed="X" n="0055b04"/><lb ed="R007" n="0484b18"/>无二，说为一体。故涅槃云：唯一实谛。仁王经云：于谛 <lb ed="X" n="0055b05"/><lb ed="R007" n="0485a01"/>常自二，于解常自一，通达此无二，真入第一義。</p> <lb ed="X" n="0055b06"/><lb ed="R007" n="0485a02"/><p xml:id="pX05p0055b0601">第八、四相一时，前後别者。若权教宗，则<anchor xml:id="nkr_note_orig_0055001" n="0055001"/>同时四相：灭 <lb ed="X" n="0055b07"/><lb ed="R007" n="0485a03"/>表後无，谓生明此法先非有，灭表此法後是无，异表 <lb ed="X" n="0055b08"/><lb ed="R007" n="0485a04"/>此法非凝然，住表此法暂有用。既表後无，则住时非 <lb ed="X" n="0055b09"/><lb ed="R007" n="0485a05"/>灭。若实教宗，四相同时，体性即灭，故灭与三而得同 <lb ed="X" n="0055b10"/><lb ed="R007" n="0485a06"/>时。净名经云：比丘！汝今即时亦生、亦老、亦灭。生灭義 <lb ed="X" n="0055b11"/><lb ed="R007" n="0485a07"/>殊，体非前後。释前三相，不异于彼。</p> <lb ed="X" n="0055b12"/><lb ed="R007" n="0485a08"/><p xml:id="pX05p0055b1201">第九能所断证即離别者，若权教说缘境断惑，義说 <lb ed="X" n="0055b13"/><lb ed="R007" n="0485a09"/>双观决定别照，二智二境各不同故，以有为智证无 <lb ed="X" n="0055b14"/><lb ed="R007" n="0485a10"/>为理，義说不异而实不一。若实教说缘境断惑，不二 <lb ed="X" n="0055b15"/><lb ed="R007" n="0485a11"/>而二有能所断，二而不二说为内证，照惑无本即是 <lb ed="X" n="0055b16"/><lb ed="R007" n="0485a12"/>智体，照体无自即是证如，非智外如为智所证，非如 <lb ed="X" n="0055b17"/><lb ed="R007" n="0485a13"/>外智能证于如，三时无断方能断惑，无断之断断即 <lb ed="X" n="0055b18"/><lb ed="R007" n="0485a14"/>无断，是故经说不断烦恼而入涅槃。</p> <lb ed="X" n="0055b19"/><lb ed="R007" n="0485a15"/><p xml:id="pX05p0055b1901">第十、<persName>佛</persName>身无为、有为别者，若权教说，以出世智依生 <lb ed="X" n="0055b20"/><lb ed="R007" n="0485a16"/>灭识种故，四智心品为相所迁。<persName>佛</persName>果报身有为无漏， <lb ed="X" n="0055b21"/><lb ed="R007" n="0485a17"/>以生法必灭，一向记故。若实教说，世、出世智依<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0055b22"/><lb ed="R007" n="0485a18"/>藏，始觉同本，更无有二。有为、无为非一非异，故<persName>佛</persName>身 <lb ed="X" n="0055b23"/><lb ed="R007" n="0485b01"/>者即是无为。涅槃经说：吾今此身即是常身、法身，况 <lb ed="X" n="0055b24"/><lb ed="R007" n="0485b02"/>于报体？即体之智非相所迁。智若相迁，体不即真；体 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0055c" n="0055c"/> <lb ed="X" n="0055c01"/><lb ed="R007" n="0485b03"/>若即真，相则不迁。若言即真而相迁者，真亦应迁。故 <lb ed="X" n="0055c02"/><lb ed="R007" n="0485b04"/>以用从体，皆无为矣，不堕诸数。若言<persName>如来</persName>同有为者， <lb ed="X" n="0055c03"/><lb ed="R007" n="0485b05"/>云何此人舌不随落？上来略明一乘、三乘权实对辩， <lb ed="X" n="0055c04"/><lb ed="R007" n="0485b06"/>且从相显十義不同。若欲会之，亦皆一味，廣如别说。</p> <lb ed="X" n="0055c05"/><lb ed="R007" n="0485b07"/><p xml:id="pX05p0055c0501">▲第四、就实教中复有二门：一、约有位、无位分之为 <lb ed="X" n="0055c06"/><lb ed="R007" n="0485b08"/>二，则以终教同前始教，皆名为渐，第四名顿。二、约圆 <lb ed="X" n="0055c07"/><lb ed="R007" n="0485b09"/>融、不融分成二种，即实教、顿教幷皆不融，为同教一 <lb ed="X" n="0055c08"/><lb ed="R007" n="0485b10"/>乘；唯第五教圆融具德，名别教一乘。今经正是第五 <lb ed="X" n="0055c09"/><lb ed="R007" n="0485b11"/>教摄，以一一圆融包摄无尽故。</p> <lb ed="X" n="0055c10"/><lb ed="R007" n="0485b12"/><p xml:id="pX05p0055c1001">△第二、会化仪前後者。不晓此意，或谓<persName>如来</persName>初成说 <lb ed="X" n="0055c11"/><lb ed="R007" n="0485b13"/>小，或初说大，後方渐次。或谓初时说有，次时说空，後 <lb ed="X" n="0055c12"/><lb ed="R007" n="0485b14"/>说中道。异解不同，故今会通一代时教，总以十门收 <lb ed="X" n="0055c13"/><lb ed="R007" n="0485b15"/>无不尽：一、本末差别门，二、依本起末门，三、摄末归本 <lb ed="X" n="0055c14"/><lb ed="R007" n="0485b16"/>门，四、本末无<g ref="#CB01002">碍</g>门，五、随機不定门，六、显密同时门，七、 <lb ed="X" n="0055c15"/><lb ed="R007" n="0485b17"/>一时顿演门，八、寂寞无言门，九、赅通三际门，十、褈褈 <lb ed="X" n="0055c16"/><lb ed="R007" n="0485b18"/>无尽门。</p><p xml:id="pX05p0055c1604" cb:place="inline">▲今初。谓本末同时，始终一类，各无异说。于 <lb ed="X" n="0055c17"/><lb ed="R007" n="0486a01"/>此一门，自有三位：一、若小乘中，则初度陈如，後度须 <lb ed="X" n="0055c18"/><lb ed="R007" n="0486a02"/><g ref="#CB02494">跋</g>，中间亦唯说小益小，如四阿含经及五部律。由有 <lb ed="X" n="0055c19"/><lb ed="R007" n="0486a03"/>此类，<persName>如来</persName>灭後，学小之者不信大乘，谓<persName>佛</persName>一代唯说 <lb ed="X" n="0055c20"/><lb ed="R007" n="0486a04"/>小故。二者、若约三乘始终，通说三乘益三种器，如密 <lb ed="X" n="0055c21"/><lb ed="R007" n="0486a05"/>迹经等。三、若约一乘，则见始终唯为圆機说于圆极， <lb ed="X" n="0055c22"/><lb ed="R007" n="0486a06"/>始说花严，其中不通小乘三乘，从前至後，更无异说。 <lb ed="X" n="0055c23"/><lb ed="R007" n="0486a07"/>然上三类，依于此世根性定者，常闻如上一类之法， <lb ed="X" n="0055c24"/><lb ed="R007" n="0486a08"/>故<persName>佛</persName>所说法，各通始终，更无前後。</p><p xml:id="pX05p0055c2414" cb:place="inline">▲二、依本起末门。 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0056a" n="0056a"/> <lb ed="X" n="0056a01"/><lb ed="R007" n="0486a09"/>此有五类，谓：初、为菩萨，二、为缘觉，三、为声闻，四、为善 <lb ed="X" n="0056a02"/><lb ed="R007" n="0486a10"/>根众生，五、为邪定。出现品云：譬如日出，先照<name role="" type="person">须弥山</name> <lb ed="X" n="0056a03"/><lb ed="R007" n="0486a11"/>等诸大山王，次照黑山，次照高原，然後普照一切大 <lb ed="X" n="0056a04"/><lb ed="R007" n="0486a12"/>地。合云：<persName>如来</persName>智轮光照菩萨摩诃萨等诸大山王，次 <lb ed="X" n="0056a05"/><lb ed="R007" n="0486a13"/>照缘觉，次照声闻，次照决定善根众生，随其心器，示 <lb ed="X" n="0056a06"/><lb ed="R007" n="0486a14"/>廣大智，然後普照一切众生，乃至邪定亦皆普及，为 <lb ed="X" n="0056a07"/><lb ed="R007" n="0486a15"/>作未来利益因缘，令成熟故，及三千界。初成喩中，亦 <lb ed="X" n="0056a08"/><lb ed="R007" n="0486a16"/>辨先大後渐说小。约法，名为从本起末，于一<persName>佛</persName>乘分 <lb ed="X" n="0056a09"/><lb ed="R007" n="0486a17"/>别说三。约機，各是一类之機，非为一機先大後小。</p><p xml:id="pX05p0056a0920" cb:place="inline">▲ <lb ed="X" n="0056a10"/><lb ed="R007" n="0486a18"/>三、摄末归本门者，依无量義经，初时说小，次说中乘， <lb ed="X" n="0056a11"/><lb ed="R007" n="0486b01"/>後时说大乘。法花经云：初转四谛，後说法花经。解深 <lb ed="X" n="0056a12"/><lb ed="R007" n="0486b02"/>密经及妙智经皆明先小，後方说大。</p><p xml:id="pX05p0056a1215" cb:place="inline">▲四、本末无<g ref="#CB01002">碍</g> <lb ed="X" n="0056a13"/><lb ed="R007" n="0486b03"/>门者，谓初擧照山王之极说，明非本无以垂末。後显 <lb ed="X" n="0056a14"/><lb ed="R007" n="0486b04"/>归大海之异流，明非末无以归本。故本末交映，与夺 <lb ed="X" n="0056a15"/><lb ed="R007" n="0486b05"/>相资，方为摄生之善巧矣。是故通论总有五位：一、根 <lb ed="X" n="0056a16"/><lb ed="R007" n="0486b06"/>本一乘，如花严经。二、密意小乘。三、密意大乘。四、显了 <lb ed="X" n="0056a17"/><lb ed="R007" n="0486b07"/>三乘。上三如解深密三时教说。五、破异一乘，如法花 <lb ed="X" n="0056a18"/><lb ed="R007" n="0486b08"/>经上之四门，圆通无<g ref="#CB01002">碍</g>。是则前後即无前後，无前後 <lb ed="X" n="0056a19"/><lb ed="R007" n="0486b09"/>之前後耳。</p><p xml:id="pX05p0056a1905" cb:place="inline">▲五、随機不定门者，上之四门，初门明三 <lb ed="X" n="0056a20"/><lb ed="R007" n="0486b10"/>类機，始末常定。次门明五类機，异时常定。第三门通 <lb ed="X" n="0056a21"/><lb ed="R007" n="0486b11"/>明一类及三类機，自浅至深。第四门明二类機，初機 <lb ed="X" n="0056a22"/><lb ed="R007" n="0486b12"/>闻顿，後機从浅至深。更有一类不定之機，或从小乘， <lb ed="X" n="0056a23"/><lb ed="R007" n="0486b13"/>次入三乘，後入一乘，亦有从小直入一乘。或多类機， <lb ed="X" n="0056a24"/><lb ed="R007" n="0486b14"/>随闻一句，异解不同，故名不定。</p><p xml:id="pX05p0056a2413" cb:place="inline">▲六、显密同时门者。 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0056b" n="0056b"/> <lb ed="X" n="0056b01"/><lb ed="R007" n="0486b15"/>若异闻互知，是显不定。若互不相知，即是秘密。密显 <lb ed="X" n="0056b02"/><lb ed="R007" n="0486b16"/>同时，亦无前後。</p><p xml:id="pX05p0056b0207" cb:place="inline">▲七、一时顿演门者，上来诸门随一 <lb ed="X" n="0056b03"/><lb ed="R007" n="0486b17"/>刹那一时顿演。</p><p xml:id="pX05p0056b0307" cb:place="inline">▲八、寂寞无言门者，楞伽第三云：从 <lb ed="X" n="0056b04"/><lb ed="R007" n="0486b18"/>初得道乃至涅槃，不说一句。然有六義：一、约遮过显 <lb ed="X" n="0056b05"/><lb ed="R007" n="0487a01"/>德。入楞伽第八云：<persName>如来</persName>不说堕文字法。是则有过之 <lb ed="X" n="0056b06"/><lb ed="R007" n="0487a02"/>说，<persName>佛</persName>则非有；具德之说，<persName>佛</persName>则非无。二、约真俗二谛。随 <lb ed="X" n="0056b07"/><lb ed="R007" n="0487a03"/>俗假名，故言有说。真谛寂寥，本无言说。法花经云：诸 <lb ed="X" n="0056b08"/><lb ed="R007" n="0487a04"/>法寂灭相不可以言宣以方便力故为五比丘说。三、 <lb ed="X" n="0056b09"/><lb ed="R007" n="0487a05"/>传古非作。其犹夫子述而不作，離古<persName>佛</persName>法无别法故。 <lb ed="X" n="0056b10"/><lb ed="R007" n="0487a06"/>故无一法是<persName>佛</persName>自说。四、悲愿所成。谓廣大悲愿应众 <lb ed="X" n="0056b11"/><lb ed="R007" n="0487a07"/>生故，非为<persName>如来</persName>本自有说。故两<persName>佛</persName>相见，寂无所言。五、 <lb ed="X" n="0056b12"/><lb ed="R007" n="0487a08"/>本质影像。谓<persName>佛</persName>三业皆悉平等，与物为缘，感者自闻， <lb ed="X" n="0056b13"/><lb ed="R007" n="0487a09"/>非<persName>佛</persName>有说。犹如谷响，随叩应故。六、约心智。正说法时 <lb ed="X" n="0056b14"/><lb ed="R007" n="0487a10"/>即常无说，以<persName>佛</persName>无心当此说故。由此六義，故说<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0056b15"/><lb ed="R007" n="0487a11"/>不说一字，不说即是真实说也。</p><p xml:id="pX05p0056b1513" cb:place="inline">▲九、赅通三际门者。 <lb ed="X" n="0056b16"/><lb ed="R007" n="0487a12"/>此上诸门，尽通三际，莫寻其始，不究其终。</p><p xml:id="pX05p0056b1617" cb:place="inline">▲十、褈褈 <lb ed="X" n="0056b17"/><lb ed="R007" n="0487a13"/>无尽门者。上之九门，随处随时，褈褈无尽，皆无前後。 <lb ed="X" n="0056b18"/><lb ed="R007" n="0487a14"/>後之二门，正是花严甚深境界。融取前八，皆此大用。 <lb ed="X" n="0056b19"/><lb ed="R007" n="0487a15"/>若離前八，无可褈褈故。</p> <lb ed="X" n="0056b20"/><lb ed="R007" n="0487a16"/><p xml:id="pX05p0056b2001">〇第三、所诠義理。<anchor xml:id="nkr_note_add_0056b2001" n="0056b2001"/><anchor xml:id="beg0056b2001" n="0056b2001"/>已<anchor xml:id="end0056b2001"/>知此经总属圆教，未知圆義分 <lb ed="X" n="0056b21"/><lb ed="R007" n="0487a17"/>齐云何。然此教海宏深，包含无外，色空交映，德用重 <lb ed="X" n="0056b22"/><lb ed="R007" n="0487a18"/>重。语其横收，全收五教，乃至人天，总无不包，方显深 <lb ed="X" n="0056b23"/><lb ed="R007" n="0487b01"/>廣。其犹百川不摄大海，大海必摄百川。虽摄百川，同 <lb ed="X" n="0056b24"/><lb ed="R007" n="0487b02"/>一鹹味。故随一滴，迥异百川。前之四教，不摄于圆，圆 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0056c" n="0056c"/> <lb ed="X" n="0056c01"/><lb ed="R007" n="0487b03"/>必摄四。虽摄于四，圆以贯之。故十善五戒，亦圆教摄。 <lb ed="X" n="0056c02"/><lb ed="R007" n="0487b04"/>尙非三四，况初二耶？斯则有其所通，无其所局。故此 <lb ed="X" n="0056c03"/><lb ed="R007" n="0487b05"/>圆教，语其廣包，名无量乘。语其甚深，唯显一乘。一乘 <lb ed="X" n="0056c04"/><lb ed="R007" n="0487b06"/>有二：一、同教一乘，同顿同实故。二、别教一乘，唯是圆 <lb ed="X" n="0056c05"/><lb ed="R007" n="0487b07"/>融，具德法故。以别该同，皆圆教摄。今显别教一乘，略 <lb ed="X" n="0056c06"/><lb ed="R007" n="0487b08"/>有四门：一、所依体事，二、摄归真实，三、彰其无<g ref="#CB01002">碍</g>，四、周 <lb ed="X" n="0056c07"/><lb ed="R007" n="0487b09"/>遍含容。各有十门，以彰无尽。</p> <lb ed="X" n="0056c08"/><lb ed="R007" n="0487b10"/><p xml:id="pX05p0056c0801">●今初。第一所依体事，略有十对：一教義，二理事，三 <lb ed="X" n="0056c09"/><lb ed="R007" n="0487b11"/>境智，四行位，五因果，六依正，七体用，八人法，九逆顺， <lb ed="X" n="0056c10"/><lb ed="R007" n="0487b12"/>十应感。教即能诠，谓前五教，乃至光香一切法等。義 <lb ed="X" n="0056c11"/><lb ed="R007" n="0487b13"/>即所诠，即五教等一切義理。理即生空所显，二空所 <lb ed="X" n="0056c12"/><lb ed="R007" n="0487b14"/>显，无性真如等理。事即色心身方等事。馀可思准。至 <lb ed="X" n="0056c13"/><lb ed="R007" n="0487b15"/>下宗中，当更显示。</p> <lb ed="X" n="0056c14"/><lb ed="R007" n="0487b16"/><p xml:id="pX05p0056c1401">●第二、摄归真实者。即上十门，皆是真空，顿绝诸相。 <lb ed="X" n="0056c15"/><lb ed="R007" n="0487b17"/>非色非空，无即不即，无相不相，无得不得，言迹顿绝。 <lb ed="X" n="0056c16"/><lb ed="R007" n="0487b18"/>此绝亦灭，傥然靡據。故经云：法性本空寂，无取亦无 <lb ed="X" n="0056c17"/><lb ed="R007" n="0488a01"/>见，性空即是<persName>佛</persName>，不可得思量。若知一切法，体性皆如 <lb ed="X" n="0056c18"/><lb ed="R007" n="0488a02"/>是，斯人则不为，烦恼所染著。亦同下文。智照无二，亦 <lb ed="X" n="0056c19"/><lb ed="R007" n="0488a03"/>同顿教。亦有十门，義如别说。</p> <lb ed="X" n="0056c20"/><lb ed="R007" n="0488a04"/><p xml:id="pX05p0056c2001">●第三、彰其无<g ref="#CB01002">碍</g>者。然上十对，皆悉无<g ref="#CB01002">碍</g>。若事理相 <lb ed="X" n="0056c21"/><lb ed="R007" n="0488a05"/>望，成事理无<g ref="#CB01002">碍</g>；若馀相望，便成事事无<g ref="#CB01002">碍</g>。今且辩事 <lb ed="X" n="0056c22"/><lb ed="R007" n="0488a06"/>理无<g ref="#CB01002">碍</g>，总有二门：第一、正明无<g ref="#CB01002">碍</g>；第二、彰其所以。</p> <lb ed="X" n="0056c23"/><lb ed="R007" n="0488a07"/><p xml:id="pX05p0056c2301">△今初。亦有十门：一、理遍于事门，二、事遍于理门，三、 <lb ed="X" n="0056c24"/><lb ed="R007" n="0488a08"/>依理成事门，四、事能显理门，五、以理夺事门，六、事能 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0057a" n="0057a"/> <lb ed="X" n="0057a01"/><lb ed="R007" n="0488a09"/>隐理门，七、真理即事门，八、事法即理门，九、真理非事 <lb ed="X" n="0057a02"/><lb ed="R007" n="0488a10"/>门，十、事法非理门。</p><p xml:id="pX05p0057a0208" cb:place="inline">▲今初，理遍于事者，谓理无分限， <lb ed="X" n="0057a03"/><lb ed="R007" n="0488a11"/>事有分限。今无分限理，遍分限事，以其理性不可分 <lb ed="X" n="0057a04"/><lb ed="R007" n="0488a12"/>故，一一纤尘，理皆圆足。</p><p xml:id="pX05p0057a0410" cb:place="inline">▲二、事遍于理门。谓有分之 <lb ed="X" n="0057a05"/><lb ed="R007" n="0488a13"/>事，全同无分之理。若不全同，色不即空，故一小尘即 <lb ed="X" n="0057a06"/><lb ed="R007" n="0488a14"/>遍法界。由上二義互赅彻故，皆同一性。故出<anchor xml:id="nkr_note_orig_0057001" n="0057001"/>理品云： <lb ed="X" n="0057a07"/><lb ed="R007" n="0488a15"/><persName>如来</persName>成正觉时，于其身中普见一切众生成正觉，乃 <lb ed="X" n="0057a08"/><lb ed="R007" n="0488a16"/>至普见一切众生入涅槃，皆同一性，所谓无性。理遍 <lb ed="X" n="0057a09"/><lb ed="R007" n="0488a17"/>事故，一成一切成。事遍<anchor xml:id="nkr_note_orig_0057002" n="0057002"/>同理，故说都无所成。经云：譬 <lb ed="X" n="0057a10"/><lb ed="R007" n="0488a18"/>如虚空，无成无壞。一性无性，即是<persName>佛</persName>性。下经云：思惟 <lb ed="X" n="0057a11"/><lb ed="R007" n="0488b01"/>众生无作性。甚深涅槃云：<persName>佛</persName>性名第一義空，第一義 <lb ed="X" n="0057a12"/><lb ed="R007" n="0488b02"/>空名为智慧。又出现品云：无一众生而不具有<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0057a13"/><lb ed="R007" n="0488b03"/>智慧。无不具有者，即一乘義。</p><p xml:id="pX05p0057a1312" cb:place="inline">▲三、依理成事门。谓事 <lb ed="X" n="0057a14"/><lb ed="R007" n="0488b04"/>无别体，要因理成，如揽水成波故。于中又二：一、明具 <lb ed="X" n="0057a15"/><lb ed="R007" n="0488b05"/>分唯识变故。故根自在主云：由境界风，飘静心海，起 <lb ed="X" n="0057a16"/><lb ed="R007" n="0488b06"/>识波浪。静心即是<persName>如来</persName>藏性。二、明真如随缘成故。静 <lb ed="X" n="0057a17"/><lb ed="R007" n="0488b07"/>心即是真如。又彼文云：由识自性本性，故诸识转。本 <lb ed="X" n="0057a18"/><lb ed="R007" n="0488b08"/>性即是真如。问明品云：法性本无性，示现而有生。亦 <lb ed="X" n="0057a19"/><lb ed="R007" n="0488b09"/>同勝鬘依<persName>如来</persName>藏有生死等。</p><p xml:id="pX05p0057a1912" cb:place="inline">▲四、明事能显理门。谓 <lb ed="X" n="0057a20"/><lb ed="R007" n="0488b10"/>由事揽理成，故事虚而理实。依他无性，即是圆成。如 <lb ed="X" n="0057a21"/><lb ed="R007" n="0488b11"/>波相虚，令水现故。善财云：无有性，随缘转故。谓由随 <lb ed="X" n="0057a22"/><lb ed="R007" n="0488b12"/>缘而显无性。论云：若法从缘生，是则无自性。</p><p xml:id="pX05p0057a2218" cb:place="inline">▲五、以 <lb ed="X" n="0057a23"/><lb ed="R007" n="0488b13"/>理夺事门者，谓事即全理，即事尽无遗。如水夺波，波 <lb ed="X" n="0057a24"/><lb ed="R007" n="0488b14"/>相全尽，故说生<persName>佛</persName>不增不减。出现品云：譬如虚空，一 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0057b" n="0057b"/> <lb ed="X" n="0057b01"/><lb ed="R007" n="0488b15"/>切世界若成若壞，常无增减。何以故？虚空无生故。诸 <lb ed="X" n="0057b02"/><lb ed="R007" n="0488b16"/><persName>佛</persName>菩提亦复如是，若成正觉、不成正觉，常无增减。何 <lb ed="X" n="0057b03"/><lb ed="R007" n="0488b17"/>以故？菩提无相故。乃至云：设一切众生于一念中悉 <lb ed="X" n="0057b04"/><lb ed="R007" n="0488b18"/>成正觉，与不成正觉亦无有异，皆以无相理平等故。 <lb ed="X" n="0057b05"/><lb ed="R007" n="0489a01"/>解脱长者云：有无诸法本不生故。</p><p xml:id="pX05p0057b0514" cb:place="inline">▲六、事能隐理门。 <lb ed="X" n="0057b06"/><lb ed="R007" n="0489a02"/>谓真理随缘而成事法，遂令事显理不现也。如水成 <lb ed="X" n="0057b07"/><lb ed="R007" n="0489a03"/>波，动显静隐，故说法身流转五道，名曰众生。下经云： <lb ed="X" n="0057b08"/><lb ed="R007" n="0489a04"/>不能觉知，生死轮中无由出離。</p><p xml:id="pX05p0057b0813" cb:place="inline">▲七、真理即事门。谓 <lb ed="X" n="0057b09"/><lb ed="R007" n="0489a05"/>凡是真理，必非事外。以是法无我理故，空即色故，理 <lb ed="X" n="0057b10"/><lb ed="R007" n="0489a06"/>即是事，方为真理。经云法性不违法相等。</p><p xml:id="pX05p0057b1017" cb:place="inline">▲八、事法 <lb ed="X" n="0057b11"/><lb ed="R007" n="0489a07"/>即理门。谓从缘集，必无自性，擧体即真故。善财念言： <lb ed="X" n="0057b12"/><lb ed="R007" n="0489a08"/>離一切法见，知空无生故。经云：一切法皆如，诸<persName>佛</persName>境 <lb ed="X" n="0057b13"/><lb ed="R007" n="0489a09"/>亦然。乃至无一法，如中有生灭。上之二门，正明二谛 <lb ed="X" n="0057b14"/><lb ed="R007" n="0489a10"/>不相违義。如湿不违波，波不违湿，擧体相即故。自在 <lb ed="X" n="0057b15"/><lb ed="R007" n="0489a11"/>主言：因缘相作，不相捨離，非一非异。夜摩偈云：如金 <lb ed="X" n="0057b16"/><lb ed="R007" n="0489a12"/>与金色，其性无差别。法非法亦然，体性无有异。又由 <lb ed="X" n="0057b17"/><lb ed="R007" n="0489a13"/>事即理故，虽有不常。理即事故，虽空不断。又由事理 <lb ed="X" n="0057b18"/><lb ed="R007" n="0489a14"/>相即故，起灭同时故。下经云：思惟众生心，流注甚深。 <lb ed="X" n="0057b19"/><lb ed="R007" n="0489a15"/>意。明即生即灭故。又上经云：一切凡夫行，莫不速归 <lb ed="X" n="0057b20"/><lb ed="R007" n="0489a16"/>尽。其性如虚空，故说无有尽。无有尽者，即性灭義，名 <lb ed="X" n="0057b21"/><lb ed="R007" n="0489a17"/>难思尽。亦令究竟断，证離于能所。十地品云：非初非 <lb ed="X" n="0057b22"/><lb ed="R007" n="0489a18"/>中後，非言词所及。</p><p xml:id="pX05p0057b2208" cb:place="inline">▲九、真理非事门。即妄之真，异于 <lb ed="X" n="0057b23"/><lb ed="R007" n="0489b01"/>妄故，如湿非动。</p><p xml:id="pX05p0057b2307" cb:place="inline">▲十、事法非理门。即真之妄，异于真 <lb ed="X" n="0057b24"/><lb ed="R007" n="0489b02"/>故，如动非湿。故惭愧林偈云：如色与非色，此二不为 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0057c" n="0057c"/> <lb ed="X" n="0057c01"/><lb ed="R007" n="0489b03"/>一等。上七、八二门明事、理非异，九、十二门明事、理非 <lb ed="X" n="0057c02"/><lb ed="R007" n="0489b04"/>一，故为、无为非一非异。主林神云：于一切差别境中， <lb ed="X" n="0057c03"/><lb ed="R007" n="0489b05"/>入无差别定；于无差别平等法中，现于自在有差别 <lb ed="X" n="0057c04"/><lb ed="R007" n="0489b06"/>智。上经云：于有为界示无为法，而不灭壞有为之相； <lb ed="X" n="0057c05"/><lb ed="R007" n="0489b07"/>于无为界示有为法，而不分别无为之性。上之十门， <lb ed="X" n="0057c06"/><lb ed="R007" n="0489b08"/>同一缘起，故云无<g ref="#CB01002">碍</g>。约理望事，则有成有壞，有即有 <lb ed="X" n="0057c07"/><lb ed="R007" n="0489b09"/>離；事望于理，有显有隐，有一有异，逆顺自在，无障无 <lb ed="X" n="0057c08"/><lb ed="R007" n="0489b10"/><g ref="#CB01002">碍</g>，同时顿起。</p> <lb ed="X" n="0057c09"/><lb ed="R007" n="0489b11"/><p xml:id="pX05p0057c0901">△第二、彰其所以者。由缘起之事，与性空之理，二互 <lb ed="X" n="0057c10"/><lb ed="R007" n="0489b12"/>相望，有三義故：一、相违義，二、不相<g ref="#CB01002">碍</g>義，三、相作義。由 <lb ed="X" n="0057c11"/><lb ed="R007" n="0489b13"/>此三義，成前十门。</p><p xml:id="pX05p0057c1108" cb:place="inline">▲言相违者，经云：空中无色，以空 <lb ed="X" n="0057c12"/><lb ed="R007" n="0489b14"/>害色故。亦应云：色中无空，以色违空故。若互相存，必 <lb ed="X" n="0057c13"/><lb ed="R007" n="0489b15"/>互亡故，即五、六、九、十四门。</p><p xml:id="pX05p0057c1311" cb:place="inline">▲二、不相<g ref="#CB01002">碍</g>義者，谓以色 <lb ed="X" n="0057c14"/><lb ed="R007" n="0489b16"/>是幻色，必不<g ref="#CB01002">碍</g>空，空是真空，必不妨色。若<g ref="#CB01002">碍</g>于色，则 <lb ed="X" n="0057c15"/><lb ed="R007" n="0489b17"/>是断空，非真空故。若<g ref="#CB01002">碍</g>于空，则是实色，非幻色故。此 <lb ed="X" n="0057c16"/><lb ed="R007" n="0489b18"/>即七八事理相即二门。</p><p xml:id="pX05p0057c1610" cb:place="inline">▲三、相作義者，谓若此幻色 <lb ed="X" n="0057c17"/><lb ed="R007" n="0490a01"/>擧体非空，不成幻色，是故要由色即是空，方得有色。 <lb ed="X" n="0057c18"/><lb ed="R007" n="0490a02"/>大品经云：若诸法不空，即无道无果。中观论文亦同 <lb ed="X" n="0057c19"/><lb ed="R007" n="0490a03"/>此说。又云：以有空義故，一切法得成。真空亦尔，准上 <lb ed="X" n="0057c20"/><lb ed="R007" n="0490a04"/>应知。此即三、四依理成事，事能显理门也。其初二门， <lb ed="X" n="0057c21"/><lb ed="R007" n="0490a05"/>即通显体相，亦即不相<g ref="#CB01002">碍</g>義。又由上三義，诸空有法， <lb ed="X" n="0057c22"/><lb ed="R007" n="0490a06"/>通有四義：一、废<anchor xml:id="nkr_note_add_0057c2201" n="0057c2201"/><anchor xml:id="beg0057c2201" n="0057c2201"/>己<anchor xml:id="end0057c2201"/>成他義，以空即色故，即色现空，隐 <lb ed="X" n="0057c23"/><lb ed="R007" n="0490a07"/>也，即是第三、依理成事门。二、泯他显<anchor xml:id="nkr_note_add_0057c2301" n="0057c2301"/><anchor xml:id="beg0057c2301" n="0057c2301"/>己<anchor xml:id="end0057c2301"/>義，以色即空 <lb ed="X" n="0057c24"/><lb ed="R007" n="0490a08"/>故，即色尽空，显也，即是第八、事法即理门。三、自他俱 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0058a" n="0058a"/> <lb ed="X" n="0058a01"/><lb ed="R007" n="0490a09"/>存義，以隐显无二，是真空故。谓不异空为幻色，色存 <lb ed="X" n="0058a02"/><lb ed="R007" n="0490a10"/>也；不异色名真空，空显也。以互不相异，二俱存也，即 <lb ed="X" n="0058a03"/><lb ed="R007" n="0490a11"/>是第九、真理非事门。四、自他俱泯義，以擧体相即，全 <lb ed="X" n="0058a04"/><lb ed="R007" n="0490a12"/>夺两亡，绝二边故，即是第五、以理夺事门。上之四義， <lb ed="X" n="0058a05"/><lb ed="R007" n="0490a13"/>幷空望于色。若色望于空，亦有四義：一、显他自尽義， <lb ed="X" n="0058a06"/><lb ed="R007" n="0490a14"/>即是第四、事能显理门。二、自显隐他義，即是第七、真 <lb ed="X" n="0058a07"/><lb ed="R007" n="0490a15"/>理即事门。三、俱存義，即是第十、事法非理门。四、俱泯 <lb ed="X" n="0058a08"/><lb ed="R007" n="0490a16"/>義，即是第六、事能隐理门。幷準前思之。而有前四门， <lb ed="X" n="0058a09"/><lb ed="R007" n="0490a17"/>必带後四门，有後四门，必带前四门，合则通为四门。 <lb ed="X" n="0058a10"/><lb ed="R007" n="0490a18"/>是则幻有存亡无<g ref="#CB01002">碍</g>，真空隐显自在，合为一味，圆通 <lb ed="X" n="0058a11"/><lb ed="R007" n="0490b01"/>无<g ref="#CB01002">碍</g>。又所以相违无<g ref="#CB01002">碍</g>及相作者，以缘起法有四義 <lb ed="X" n="0058a12"/><lb ed="R007" n="0490b02"/>故：一、缘生故有，二、缘生故空，三、无性故有，四、无性故 <lb ed="X" n="0058a13"/><lb ed="R007" n="0490b03"/>空。由初及四，二義别故，有相违義；由二及三，有相作 <lb ed="X" n="0058a14"/><lb ed="R007" n="0490b04"/>義。谓缘生故空，则有作于空；无性故有，则空作于有； <lb ed="X" n="0058a15"/><lb ed="R007" n="0490b05"/>由上四義，同一缘起，有不相<g ref="#CB01002">碍</g>義。又由初二義有，有 <lb ed="X" n="0058a16"/><lb ed="R007" n="0490b06"/>望于空而成四義；由後二義有，空望于有而成四義。 <lb ed="X" n="0058a17"/><lb ed="R007" n="0490b07"/>谓由无性故有，有废<anchor xml:id="nkr_note_add_0058a1701" n="0058a1701"/><anchor xml:id="beg0058a1701" n="0058a1701"/>己<anchor xml:id="end0058a1701"/>成他義；由无性故空，有泯他 <lb ed="X" n="0058a18"/><lb ed="R007" n="0490b08"/>显<anchor xml:id="nkr_note_add_0058a1801" n="0058a1801"/><anchor xml:id="beg0058a1801" n="0058a1801"/>己<anchor xml:id="end0058a1801"/>義；由上二義无<g ref="#CB01002">碍</g>故，有俱存義；由上二義相形 <lb ed="X" n="0058a19"/><lb ed="R007" n="0490b09"/>故，有自他俱泯義。有望于空，四義准之。又以无性缘 <lb ed="X" n="0058a20"/><lb ed="R007" n="0490b10"/>生故有，则非常见，有见之有，为幻有也；无性缘生故 <lb ed="X" n="0058a21"/><lb ed="R007" n="0490b11"/>空，则非断见，无见之空，为真空也。幻有则是不有有， <lb ed="X" n="0058a22"/><lb ed="R007" n="0490b12"/>真空即是不空空，非空非有，是中道義。以有与非有 <lb ed="X" n="0058a23"/><lb ed="R007" n="0490b13"/>无二，方为幻有；空与非空无二，为真空故。又非空与 <lb ed="X" n="0058a24"/><lb ed="R007" n="0490b14"/>有无二，为一幻有；空与非有无二，为一真空。又幻有 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0058b" n="0058b"/> <lb ed="X" n="0058b01"/><lb ed="R007" n="0490b15"/>与真空无二，为一味法界。合之则一不为一，开之则 <lb ed="X" n="0058b02"/><lb ed="R007" n="0490b16"/>具上十義，同时顿起深思明了，以成事理无<g ref="#CB01002">碍</g>观也， <lb ed="X" n="0058b03"/><lb ed="R007" n="0490b17"/>不唯无念无起而<anchor xml:id="nkr_note_add_0058b0301" n="0058b0301"/><anchor xml:id="beg0058b0301" n="0058b0301"/>已<anchor xml:id="end0058b0301"/>。</p> <lb ed="X" n="0058b04"/><lb ed="R007" n="0490b18"/><p xml:id="pX05p0058b0401">●第四、周遍含容观，即事事无<g ref="#CB01002">碍</g>。于中分二：第一、明 <lb ed="X" n="0058b05"/><lb ed="R007" n="0491a01"/>德用玄妙；第二、明德用所因。</p> <lb ed="X" n="0058b06"/><lb ed="R007" n="0491a02"/><p xml:id="pX05p0058b0601">△今初。古德于此明十玄门：一、同时具足相应门，二、 <lb ed="X" n="0058b07"/><lb ed="R007" n="0491a03"/>廣狭自在无<g ref="#CB01002">碍</g>门，三、一多相容不同门，四、诸法相即 <lb ed="X" n="0058b08"/><lb ed="R007" n="0491a04"/>自在门，五、秘密隐显俱成门，六、微细相容安立门，七、 <lb ed="X" n="0058b09"/><lb ed="R007" n="0491a05"/>因陀罗网境界门，八、托事显法生解门，九、十世隔法 <lb ed="X" n="0058b10"/><lb ed="R007" n="0491a06"/>异成门，十、主伴圆明具德门。此之十门，初总馀别，同 <lb ed="X" n="0058b11"/><lb ed="R007" n="0491a07"/>异成壞，同一缘起，无<g ref="#CB01002">碍</g>圆融，随一一门，即具一切。今 <lb ed="X" n="0058b12"/><lb ed="R007" n="0491a08"/>且于前所依体事十对之中，取一事法，明具十门。如 <lb ed="X" n="0058b13"/><lb ed="R007" n="0491a09"/>下随擧一花、一葉、一身、一刹、一毛、一尘，无不具足。今 <lb ed="X" n="0058b14"/><lb ed="R007" n="0491a10"/>就事中，但取一尘，明具十门。一者，此一尘中，即具教、 <lb ed="X" n="0058b15"/><lb ed="R007" n="0491a11"/>義、理、事等十对之法，同时相应，具足圆满，亦具廣狭 <lb ed="X" n="0058b16"/><lb ed="R007" n="0491a12"/>下之九门，及彼门中所具教等。以是总故，华藏颂云： <lb ed="X" n="0058b17"/><lb ed="R007" n="0491a13"/><name role="" type="person">华藏世界</name>所有尘，一一尘中见法界。下普救神初云： <lb ed="X" n="0058b18"/><lb ed="R007" n="0491a14"/>一一尘中，各见微尘数<persName>佛</persName>刹。善财将见普贤，见一一 <lb ed="X" n="0058b19"/><lb ed="R007" n="0491a15"/>尘中一切境界。</p><p xml:id="pX05p0058b1907" cb:place="inline">▲二、廣狭自在无<g ref="#CB01002">碍</g>门者。即此一尘， <lb ed="X" n="0058b20"/><lb ed="R007" n="0491a16"/>遍周法界，而不壞本位。以分即无分，无分即分，廣狭 <lb ed="X" n="0058b21"/><lb ed="R007" n="0491a17"/>自在，无障无<g ref="#CB01002">碍</g>。或唯廣无际，或分限历然，或即廣即 <lb ed="X" n="0058b22"/><lb ed="R007" n="0491a18"/>狭，或廣狭俱泯。或具前四，以是解境，四门了了故。或 <lb ed="X" n="0058b23"/><lb ed="R007" n="0491b01"/>绝前五，以是行境，行起解绝故。而擧一全收，下皆准 <lb ed="X" n="0058b24"/><lb ed="R007" n="0491b02"/>此。</p><p xml:id="pX05p0058b2402" cb:place="inline">▲三、一多相容不同门者，即此一尘舒<anchor xml:id="nkr_note_add_0058b2401" n="0058b2401"/><anchor xml:id="beg0058b2401" n="0058b2401"/>己<anchor xml:id="end0058b2401"/>遍入一 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0058c" n="0058c"/> <lb ed="X" n="0058c01"/><lb ed="R007" n="0491b03"/>切法中，即摄一切令入<anchor xml:id="nkr_note_add_0058c0101" n="0058c0101"/><anchor xml:id="beg0058c0101" n="0058c0101"/>己<anchor xml:id="end0058c0101"/>内。舒摄同时，是故镕融。或 <lb ed="X" n="0058c02"/><lb ed="R007" n="0491b04"/>有四句、六句，思之。经云：以一<persName>佛</persName>土满十方，十方入一 <lb ed="X" n="0058c03"/><lb ed="R007" n="0491b05"/>亦无馀。普贤章中，尘毛念念出一切境界，复入尘毛。</p> <lb ed="X" n="0058c04"/><lb ed="R007" n="0491b06"/><p xml:id="pX05p0058c0401">▲四、诸法相即自在门者。即此一尘废<anchor xml:id="nkr_note_add_0058c0401" n="0058c0401"/><anchor xml:id="beg0058c0401" n="0058c0401"/>己<anchor xml:id="end0058c0401"/>同他，擧体 <lb ed="X" n="0058c05"/><lb ed="R007" n="0491b07"/>全即是一切法，而恒摄他全同于<anchor xml:id="nkr_note_add_0058c0501" n="0058c0501"/><anchor xml:id="beg0058c0501" n="0058c0501"/>己<anchor xml:id="end0058c0501"/>，于彼一切即是 <lb ed="X" n="0058c06"/><lb ed="R007" n="0491b08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0058c0601" n="0058c0601"/><anchor xml:id="beg0058c0601" n="0058c0601"/>己<anchor xml:id="end0058c0601"/>体。一多相即，浑融无<g ref="#CB01002">碍</g>，解行境别，六句同前。经云： <lb ed="X" n="0058c07"/><lb ed="R007" n="0491b09"/>知一即多，多即一等。普贤摩一善财顶，一切尘内一 <lb ed="X" n="0058c08"/><lb ed="R007" n="0491b10"/>时摩顶，以一即多故。刹尘善友得法门，一毛孔中皆 <lb ed="X" n="0058c09"/><lb ed="R007" n="0491b11"/>具足，多即一故等。</p><p xml:id="pX05p0058c0908" cb:place="inline">▲五、秘密隐显俱成门者。尘能摄 <lb ed="X" n="0058c10"/><lb ed="R007" n="0491b12"/>彼，则一显多隐。一切摄尘，则一隐多显。显显不俱，隐 <lb ed="X" n="0058c11"/><lb ed="R007" n="0491b13"/>隐不幷，隐显显隐，同时无<g ref="#CB01002">碍</g>。如八日月，全摄俱泯，存 <lb ed="X" n="0058c12"/><lb ed="R007" n="0491b14"/>亡俱成，句数同前。</p><p xml:id="pX05p0058c1208" cb:place="inline">▲六、微细相容安立门者，谓此一 <lb ed="X" n="0058c13"/><lb ed="R007" n="0491b15"/>尘微细等刹炳然齐现。下云一一尘中一切<persName>佛</persName>刹旷 <lb ed="X" n="0058c14"/><lb ed="R007" n="0491b16"/>然安住，其文非一。第九迴向中廣说微细。</p><p xml:id="pX05p0058c1417" cb:place="inline">▲七、因陀 <lb ed="X" n="0058c15"/><lb ed="R007" n="0491b17"/>罗网境界门者，既一一尘中各现无边刹海，刹海之 <lb ed="X" n="0058c16"/><lb ed="R007" n="0491b18"/>中复有微尘，彼诸尘内复有刹海，如是尘尘不尽，刹 <lb ed="X" n="0058c17"/><lb ed="R007" n="0492a01"/>刹无穷，非是心识思量境界。如帝释殿珠网复上，一 <lb ed="X" n="0058c18"/><lb ed="R007" n="0492a02"/>明珠内万象皆现，珠珠皆尔。此珠明彻，互相现影，影 <lb ed="X" n="0058c19"/><lb ed="R007" n="0492a03"/>复现影，而无穷尽。文云：如因陀罗网世界等，亦如镜 <lb ed="X" n="0058c20"/><lb ed="R007" n="0492a04"/>灯褈褈交光，影影互入。故下普贤所现境界一一遍 <lb ed="X" n="0058c21"/><lb ed="R007" n="0492a05"/>周，一一尘中皆有普贤，亦现神变周遍法界，一一尘 <lb ed="X" n="0058c22"/><lb ed="R007" n="0492a06"/>毛重现亦然。</p><p xml:id="pX05p0058c2206" cb:place="inline">▲八、托事显法生解门者。见此一尘，即 <lb ed="X" n="0058c23"/><lb ed="R007" n="0492a07"/>是见于无尽法界，非是托此别有所表。普贤尘毛，皆 <lb ed="X" n="0058c24"/><lb ed="R007" n="0492a08"/>是无尽勝因生故，即此亦名具足无尽门。本自具足。</p> <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0059a" n="0059a"/> <lb ed="X" n="0059a01"/><lb ed="R007" n="0492a09"/><p xml:id="pX05p0059a0101">▲九、十世隔法异成门者。即此一尘，既遍一切处，亦 <lb ed="X" n="0059a02"/><lb ed="R007" n="0492a10"/>该一切时。三世各三，摄为一念，故为十世。经云：过去 <lb ed="X" n="0059a03"/><lb ed="R007" n="0492a11"/>无量劫，安置未来今。未来无量劫，迴置过去世等。良 <lb ed="X" n="0059a04"/><lb ed="R007" n="0492a12"/>以时无别体，依法上立，别为此门。</p><p xml:id="pX05p0059a0414" cb:place="inline">▲十、主伴圆明具 <lb ed="X" n="0059a05"/><lb ed="R007" n="0492a13"/>德门者。此尘能现，即名为主。理无孤起，必摄眷属，馀 <lb ed="X" n="0059a06"/><lb ed="R007" n="0492a14"/>即为伴。如经云：普贤于此<persName>佛</persName>前入定为主。则言一身 <lb ed="X" n="0059a07"/><lb ed="R007" n="0492a15"/>顿现诸境，结通十方，则一一<persName>佛</persName>前有多普贤。以是伴 <lb ed="X" n="0059a08"/><lb ed="R007" n="0492a16"/>故，馀大菩萨相望为伴，一一皆然。复有果主、果伴、因 <lb ed="X" n="0059a09"/><lb ed="R007" n="0492a17"/>主、因伴等。然以主望主，以伴望伴，各不相见。主伴、伴 <lb ed="X" n="0059a10"/><lb ed="R007" n="0492a18"/>主，则得相见圆明具德。上辩一尘，十门具足。一尘既 <lb ed="X" n="0059a11"/><lb ed="R007" n="0492b01"/>尔，馀事亦然。事法既尔，馀体用等十对亦然。随其一 <lb ed="X" n="0059a12"/><lb ed="R007" n="0492b02"/>门，既具十门，门门互摄，褈褈相望，亦至无尽。若于此 <lb ed="X" n="0059a13"/><lb ed="R007" n="0492b03"/>十门圆明显了，则常入法界普贤之境。然要解前摄 <lb ed="X" n="0059a14"/><lb ed="R007" n="0492b04"/>归真实及事理无<g ref="#CB01002">碍</g>，方入此观。若水澄淸，方印万象， <lb ed="X" n="0059a15"/><lb ed="R007" n="0492b05"/>不得寂照，谓此为繁。</p> <lb ed="X" n="0059a16"/><lb ed="R007" n="0492b06"/><p xml:id="pX05p0059a1601">△第二、明德用所因者。所以诸<persName>佛</persName>如是混融无障<g ref="#CB01002">碍</g> <lb ed="X" n="0059a17"/><lb ed="R007" n="0492b07"/>者，因缘无量。略提十義，以彰无尽：一、唯心所现故，二、 <lb ed="X" n="0059a18"/><lb ed="R007" n="0492b08"/>法无定性故，三、缘起相由故，四、法性融通故，五、如幻 <lb ed="X" n="0059a19"/><lb ed="R007" n="0492b09"/>梦故，六、如影像故，七、因无限故，八、<persName>佛</persName>证穷故，九、深定 <lb ed="X" n="0059a20"/><lb ed="R007" n="0492b10"/>用故，十、神通解脱故。上十因中，随一即能令彼诸法 <lb ed="X" n="0059a21"/><lb ed="R007" n="0492b11"/>浑融无<g ref="#CB01002">碍</g>。十中，前六通约法性，为德相因，法尔如是。 <lb ed="X" n="0059a22"/><lb ed="R007" n="0492b12"/>後之二门，皆是业用，義通因果。七是修起，義遍德相 <lb ed="X" n="0059a23"/><lb ed="R007" n="0492b13"/>及与业用。八约果德，唯是德相，故前十门通于德相 <lb ed="X" n="0059a24"/><lb ed="R007" n="0492b14"/>及与业用。言德相者，勝德之相，谓如真如，具无尽德 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0059b" n="0059b"/> <lb ed="X" n="0059b01"/><lb ed="R007" n="0492b15"/>以为其相。诸<persName>佛</persName>菩萨证穷真如，所成勝德，同彼如相， <lb ed="X" n="0059b02"/><lb ed="R007" n="0492b16"/>任运即入，褈褈无尽。言业用者，由<persName>佛</persName>菩萨内自证故， <lb ed="X" n="0059b03"/><lb ed="R007" n="0492b17"/>对应化者，临事施设，大小相入，延促互为等。然相入 <lb ed="X" n="0059b04"/><lb ed="R007" n="0492b18"/>義，似唯约用，实通德用，本来亦有相入義故。如镜相 <lb ed="X" n="0059b05"/><lb ed="R007" n="0493a01"/>照，是相入義，不必因人。故有经云：诸<persName>佛</persName>常来入我体， <lb ed="X" n="0059b06"/><lb ed="R007" n="0493a02"/>我身遍入诸<persName>佛</persName>躯。斯即德相。是以约<persName>佛</persName>，用亦德相，德 <lb ed="X" n="0059b07"/><lb ed="R007" n="0493a03"/>上用故，无时不用故。约对機缘，相亦称用，令知相故。 <lb ed="X" n="0059b08"/><lb ed="R007" n="0493a04"/>即用之相，染净双融；即相之用，能染能净。</p> <lb ed="X" n="0059b09"/><lb ed="R007" n="0493a05"/><p xml:id="pX05p0059b0901">第一、唯心现者。一切诸法，真心所现，如大海水，擧体 <lb ed="X" n="0059b10"/><lb ed="R007" n="0493a06"/>成波。以一切法，无非一心，心无<g ref="#CB01002">碍</g>故，大小等相，随心 <lb ed="X" n="0059b11"/><lb ed="R007" n="0493a07"/>迴转，即入无<g ref="#CB01002">碍</g>。</p> <lb ed="X" n="0059b12"/><lb ed="R007" n="0493a08"/><p xml:id="pX05p0059b1201">第二、无定性者，既唯心现，从缘而生，无有定性，性相 <lb ed="X" n="0059b13"/><lb ed="R007" n="0493a09"/>俱離。小非定小，故容太虚，以同于大之无外故；大非 <lb ed="X" n="0059b14"/><lb ed="R007" n="0493a10"/>定大，故入小尘，以同于小之无内故。是则等太虚之 <lb ed="X" n="0059b15"/><lb ed="R007" n="0493a11"/>微尘，含如尘之廣刹，有何难哉？经云：金刚围山数无 <lb ed="X" n="0059b16"/><lb ed="R007" n="0493a12"/>量，悉能安置一毛端，欲知至大有小相，菩萨以是初 <lb ed="X" n="0059b17"/><lb ed="R007" n="0493a13"/>发心。又上经云：毛孔悉能受诸刹，诸刹不能遍毛孔。 <lb ed="X" n="0059b18"/><lb ed="R007" n="0493a14"/>如是一非定一，故能是多；多非定多，故能是一；边非 <lb ed="X" n="0059b19"/><lb ed="R007" n="0493a15"/>定边，故能即中；中非定中，故能即边。延促静乱，如是 <lb ed="X" n="0059b20"/><lb ed="R007" n="0493a16"/>等法，一一皆尔。</p> <lb ed="X" n="0059b21"/><lb ed="R007" n="0493a17"/><p xml:id="pX05p0059b2101">第三、缘起相由故者，谓同大法界缘起法故。然缘起 <lb ed="X" n="0059b22"/><lb ed="R007" n="0493a18"/>法海，義门无量。约就圆宗，略擧十门以释前義，谓缘 <lb ed="X" n="0059b23"/><lb ed="R007" n="0493b01"/>起法要具十義，缘方起故，阙则不成。一、诸缘各异義， <lb ed="X" n="0059b24"/><lb ed="R007" n="0493b02"/>二、互遍相资義，三、俱存无<g ref="#CB01002">碍</g>義，四、异门相入義，五、异 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0059c" n="0059c"/> <lb ed="X" n="0059c01"/><lb ed="R007" n="0493b03"/>体相即義，六、体用双融義，七、同体相入義，八、同体相 <lb ed="X" n="0059c02"/><lb ed="R007" n="0493b04"/>即義，九、俱融无<g ref="#CB01002">碍</g>義，十、同异圆满義。十中，初一异体， <lb ed="X" n="0059c03"/><lb ed="R007" n="0493b05"/>次一同体，三即双明，此三即是缘起本法。四、五、六门， <lb ed="X" n="0059c04"/><lb ed="R007" n="0493b06"/>总就第一异体门中明其義理。七、八与九，皆于第二 <lb ed="X" n="0059c05"/><lb ed="R007" n="0493b07"/>同体门中明其義理。其第十门，即就第三双明门中 <lb ed="X" n="0059c06"/><lb ed="R007" n="0493b08"/>明其義理。<anchor xml:id="nkr_note_add_0059c0601" n="0059c0601"/><anchor xml:id="beg0059c0601" n="0059c0601"/>已<anchor xml:id="end0059c0601"/>知大意，次当别释。一、明诸缘各异者，谓 <lb ed="X" n="0059c07"/><lb ed="R007" n="0493b09"/>大缘起，诸缘相望，要须体用各别不杂，方成缘起。若 <lb ed="X" n="0059c08"/><lb ed="R007" n="0493b10"/>杂乱者，失本缘法，缘起不成。此则诸缘各守自位，如 <lb ed="X" n="0059c09"/><lb ed="R007" n="0493b11"/>含梁<g ref="#CB01848">㭬</g>，不相杂乱。经云：多中无一性，一亦无有多。二、 <lb ed="X" n="0059c10"/><lb ed="R007" n="0493b12"/>互遍相资者，谓此诸缘要互相遍应，方成缘起。如以 <lb ed="X" n="0059c11"/><lb ed="R007" n="0493b13"/>一缘遍应多缘，各与彼多全为一故，此一即具多个 <lb ed="X" n="0059c12"/><lb ed="R007" n="0493b14"/>一也。若此一缘不具多一，即资应不遍，不成缘起，此 <lb ed="X" n="0059c13"/><lb ed="R007" n="0493b15"/>即一一各具一切。文云：知以一故众，知以众故一。三、 <lb ed="X" n="0059c14"/><lb ed="R007" n="0493b16"/>俱存无<g ref="#CB01002">碍</g>義者，谓凡是一缘，要具前二，方成缘起。以 <lb ed="X" n="0059c15"/><lb ed="R007" n="0493b17"/>要住自一，方能遍应，遍应多缘，方是一故。是故唯一， <lb ed="X" n="0059c16"/><lb ed="R007" n="0493b18"/>多一自在，无<g ref="#CB01002">碍</g>镕融。有其六句，谓或擧体全住，唯是 <lb ed="X" n="0059c17"/><lb ed="R007" n="0494a01"/>一也；或擧体遍应，是多一也。或俱存，或双泯，或总合， <lb ed="X" n="0059c18"/><lb ed="R007" n="0494a02"/>或全離，皆思可见。文云：诸法无所依，但从和合起。四、 <lb ed="X" n="0059c19"/><lb ed="R007" n="0494a03"/>异门相入義者，谓诸门力用，<g ref="#CB06171">递</g>相依持，互融夺故，各 <lb ed="X" n="0059c20"/><lb ed="R007" n="0494a04"/>有全力、全无力義，缘起方成。如论云：因不生，缘生故； <lb ed="X" n="0059c21"/><lb ed="R007" n="0494a05"/>缘不生，自因生故。若各唯有力、无无力者，则有多果 <lb ed="X" n="0059c22"/><lb ed="R007" n="0494a06"/>过，一一各生故，如多种子共在一处，各自生芽。若各 <lb ed="X" n="0059c23"/><lb ed="R007" n="0494a07"/>唯无力、无有力者，即有无果过，以同非缘，俱不生故， <lb ed="X" n="0059c24"/><lb ed="R007" n="0494a08"/>犹如丝绵不生酥酪。是故缘起要互相依，具力、无力。 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0060a" n="0060a"/> <lb ed="X" n="0060a01"/><lb ed="R007" n="0494a09"/>如缺一缘，一切不成，馀亦如是。是故一能持多，一是 <lb ed="X" n="0060a02"/><lb ed="R007" n="0494a10"/>有力，能持于多；多依于一，多是无力，潜入一内。由一 <lb ed="X" n="0060a03"/><lb ed="R007" n="0494a11"/>有力，必不得与多有力俱，是故无有于一而不摄多； <lb ed="X" n="0060a04"/><lb ed="R007" n="0494a12"/>由多无力，必不得与一无力俱，故无有多而不入一。 <lb ed="X" n="0060a05"/><lb ed="R007" n="0494a13"/>如一持多依既尔，多持一依亦然，翻上思之。如一望 <lb ed="X" n="0060a06"/><lb ed="R007" n="0494a14"/>多，有依有持，全力无力，常含多在<anchor xml:id="nkr_note_add_0060a0601" n="0060a0601"/><anchor xml:id="beg0060a0601" n="0060a0601"/>己<anchor xml:id="end0060a0601"/>中，潜入<anchor xml:id="nkr_note_add_0060a0602" n="0060a0602"/><anchor xml:id="beg0060a0602" n="0060a0602"/>己<anchor xml:id="end0060a0602"/>在多 <lb ed="X" n="0060a07"/><lb ed="R007" n="0494a15"/>中，同时无<g ref="#CB01002">碍</g>。多望于一，当知亦尔。俱存、双泯二句无 <lb ed="X" n="0060a08"/><lb ed="R007" n="0494a16"/><g ref="#CB01002">碍</g>，准上思之。五、异体相即義者，谓诸缘相望，全体形 <lb ed="X" n="0060a09"/><lb ed="R007" n="0494a17"/>夺，有有体、无体義，缘起方成。若缺一缘，馀不成起，故 <lb ed="X" n="0060a10"/><lb ed="R007" n="0494a18"/>缘義则壞。得此一缘，一切成起，所起成故，缘義方立。 <lb ed="X" n="0060a11"/><lb ed="R007" n="0494b01"/>故一缘是能起能成，故得有体；多缘是所起所成，故 <lb ed="X" n="0060a12"/><lb ed="R007" n="0494b02"/>无有体。由一有体不得与多有体俱，多无体不得与 <lb ed="X" n="0060a13"/><lb ed="R007" n="0494b03"/>一无体俱，是故无有不多之一，无有不一之多。一多 <lb ed="X" n="0060a14"/><lb ed="R007" n="0494b04"/>既尔，多一亦然，翻上思之。如一望多，有有体无体，故 <lb ed="X" n="0060a15"/><lb ed="R007" n="0494b05"/>能摄他同<anchor xml:id="nkr_note_add_0060a1501" n="0060a1501"/><anchor xml:id="beg0060a1501" n="0060a1501"/>己<anchor xml:id="end0060a1501"/>，废<anchor xml:id="nkr_note_add_0060a1502" n="0060a1502"/><anchor xml:id="beg0060a1502" n="0060a1502"/>己<anchor xml:id="end0060a1502"/>同他，同时无<g ref="#CB01002">碍</g>。多望于一，当知亦 <lb ed="X" n="0060a16"/><lb ed="R007" n="0494b06"/>尔，準前思之。俱存、双泯二句，无<g ref="#CB01002">碍</g>亦思可见。六、体用 <lb ed="X" n="0060a17"/><lb ed="R007" n="0494b07"/>双融義者，谓诸缘法，要力用交彻，全体融合，方成缘 <lb ed="X" n="0060a18"/><lb ed="R007" n="0494b08"/>起。是故圆通亦有六句：一、以体无不用故，擧体全用， <lb ed="X" n="0060a19"/><lb ed="R007" n="0494b09"/>即唯有相入，无相即義。二、以用无不体故，擧用全体， <lb ed="X" n="0060a20"/><lb ed="R007" n="0494b10"/>唯有相即，无相入也。三、归体之用，不<g ref="#CB01002">碍</g>于用，全用之 <lb ed="X" n="0060a21"/><lb ed="R007" n="0494b11"/>体，不失于体，则无<g ref="#CB01002">碍</g>双存，亦入亦即，自在俱现。四、全 <lb ed="X" n="0060a22"/><lb ed="R007" n="0494b12"/>用之体体泯，全体之用用亡，非即非入，圆融一味。五、 <lb ed="X" n="0060a23"/><lb ed="R007" n="0494b13"/>合前四句，同一缘起，无<g ref="#CB01002">碍</g>俱存。六、泯前五句，绝待離 <lb ed="X" n="0060a24"/><lb ed="R007" n="0494b14"/>言，冥同性海。七、同体相入義，谓前一缘所有多一，与 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0060b" n="0060b"/> <lb ed="X" n="0060b01"/><lb ed="R007" n="0494b15"/>彼一缘体无别故，名为同体。又由此一缘应多缘故， <lb ed="X" n="0060b02"/><lb ed="R007" n="0494b16"/>有此多一所应多缘，既相即入，令此多一亦有即入。 <lb ed="X" n="0060b03"/><lb ed="R007" n="0494b17"/>先明相入，谓一缘有力，能持多一，多一无力，依彼一 <lb ed="X" n="0060b04"/><lb ed="R007" n="0494b18"/>缘，是故一能摄多，多便入一。一入多摄，翻上应知。馀 <lb ed="X" n="0060b05"/><lb ed="R007" n="0495a01"/>義馀句，準前思之。八、同体相即義者，谓前一缘所具 <lb ed="X" n="0060b06"/><lb ed="R007" n="0495a02"/>多一，亦有有体无体之義，故亦相即。以多一无体，由 <lb ed="X" n="0060b07"/><lb ed="R007" n="0495a03"/>本一成多即一也。由本一有体，能作多一，令一摄多。 <lb ed="X" n="0060b08"/><lb ed="R007" n="0495a04"/>如一有多空既尔，多有一空亦然。馀義馀句，幷準前 <lb ed="X" n="0060b09"/><lb ed="R007" n="0495a05"/>思。九、俱融无<g ref="#CB01002">碍</g>義者，谓亦同前，体用双融，即入自在。 <lb ed="X" n="0060b10"/><lb ed="R007" n="0495a06"/>亦有六句，準前应知。十、同异圆满義者，具足十门，谓 <lb ed="X" n="0060b11"/><lb ed="R007" n="0495a07"/>以前九门总合为一大缘起故，令多義门同时具足。 <lb ed="X" n="0060b12"/><lb ed="R007" n="0495a08"/>由住一遍应故，有廣狭自在门。由就用故，有相入门。 <lb ed="X" n="0060b13"/><lb ed="R007" n="0495a09"/>由就体相容，具微细门。由异体相即，具隐显门。又就 <lb ed="X" n="0060b14"/><lb ed="R007" n="0495a10"/>用相入为显，则令就体相即为隐，即显入隐亦然。又 <lb ed="X" n="0060b15"/><lb ed="R007" n="0495a11"/>由异门即入为显，今同体即入为隐，同显异隐亦然。 <lb ed="X" n="0060b16"/><lb ed="R007" n="0495a12"/>又由异体相入，带同体相入，具帝网门。由大缘起，即 <lb ed="X" n="0060b17"/><lb ed="R007" n="0495a13"/>无<g ref="#CB01002">碍</g>法界故，有托事显法门。由显时中，有十世门。由 <lb ed="X" n="0060b18"/><lb ed="R007" n="0495a14"/>相关互摄故，有主伴门，十门具矣。故文云：菩萨善观 <lb ed="X" n="0060b19"/><lb ed="R007" n="0495a15"/>缘起法，于一法中解众多，众多法中解了一。又云：一 <lb ed="X" n="0060b20"/><lb ed="R007" n="0495a16"/>中解无量，无量中解一，了彼互生起，当成无所畏。下 <lb ed="X" n="0060b21"/><lb ed="R007" n="0495a17"/>慈氏云：此是菩萨知诸法智因缘聚集显现之相等， <lb ed="X" n="0060b22"/><lb ed="R007" n="0495a18"/>皆其義也。上来缘起相由门竟。</p> <lb ed="X" n="0060b23"/><lb ed="R007" n="0495b01"/><p xml:id="pX05p0060b2301">第四、法性融通门者，谓若唯约事，则互相<g ref="#CB01002">碍</g>，不可即 <lb ed="X" n="0060b24"/><lb ed="R007" n="0495b02"/>入；若唯约理，则唯一味，无可即入。今则理事融通，具 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0060c" n="0060c"/> <lb ed="X" n="0060c01"/><lb ed="R007" n="0495b03"/>斯无<g ref="#CB01002">碍</g>，谓不异理之一事具摄理性时，令彼不异理 <lb ed="X" n="0060c02"/><lb ed="R007" n="0495b04"/>之多事随所依理，皆于一中现。若一中摄理不尽，则 <lb ed="X" n="0060c03"/><lb ed="R007" n="0495b05"/>真理有分限失；若一中摄理尽，多事不随理现，则事 <lb ed="X" n="0060c04"/><lb ed="R007" n="0495b06"/>在理外失。今既一事之中全摄理尽，多事岂不于中 <lb ed="X" n="0060c05"/><lb ed="R007" n="0495b07"/>现？华藏品云：<name role="" type="person">华藏世界</name>所有尘，一一尘中见法界。法 <lb ed="X" n="0060c06"/><lb ed="R007" n="0495b08"/>界即事法界矣。斯即总意。若别说者，亦具十意：一、既 <lb ed="X" n="0060c07"/><lb ed="R007" n="0495b09"/>真理与一切法而共相应，摄理无遗，即是诸法诸门 <lb ed="X" n="0060c08"/><lb ed="R007" n="0495b10"/>同时具足。二、事既如理而包，亦如理能遍，而不壞狭 <lb ed="X" n="0060c09"/><lb ed="R007" n="0495b11"/>相，故有廣狭纯杂无<g ref="#CB01002">碍</g>门。又性常平等故纯，普摄诸 <lb ed="X" n="0060c10"/><lb ed="R007" n="0495b12"/>法故杂。三、理既遍在一切多事，故令一事随理亦遍 <lb ed="X" n="0060c11"/><lb ed="R007" n="0495b13"/>一切事中。遍理全在一事中故，则一切事随理亦在 <lb ed="X" n="0060c12"/><lb ed="R007" n="0495b14"/>一事之中，故有一多相容门也。四、真理既不離诸法， <lb ed="X" n="0060c13"/><lb ed="R007" n="0495b15"/>则随一事即是真理，真理即是一切事故，是故此一 <lb ed="X" n="0060c14"/><lb ed="R007" n="0495b16"/>即彼一切，一切即一，翻上可知，故有相即自在门。五、 <lb ed="X" n="0060c15"/><lb ed="R007" n="0495b17"/>由真理在事各全非分故，正在此时，彼即为隐，正在 <lb ed="X" n="0060c16"/><lb ed="R007" n="0495b18"/>彼时，此即为隐，故有隐显门。六、真理既普摄诸法，带 <lb ed="X" n="0060c17"/><lb ed="R007" n="0496a01"/>彼能依之事顿在一中，故有微细门。七、此全摄理，故 <lb ed="X" n="0060c18"/><lb ed="R007" n="0496a02"/>现一切，彼全摄理，同此顿现，此现彼时，彼能现所现 <lb ed="X" n="0060c19"/><lb ed="R007" n="0496a03"/>俱现此中，彼现此时，此能现所现亦俱现彼中，如是 <lb ed="X" n="0060c20"/><lb ed="R007" n="0496a04"/>褈褈无尽无尽，故有帝网门，良以真如毕竟无尽故。 <lb ed="X" n="0060c21"/><lb ed="R007" n="0496a05"/>八、即事同理故，随擧一事即真法门，故有托事显法 <lb ed="X" n="0060c22"/><lb ed="R007" n="0496a06"/>门。九、以真如遍在昼夜，日月年劫皆全在故，在日之 <lb ed="X" n="0060c23"/><lb ed="R007" n="0496a07"/>时不异在劫，故有十世隔法异成门，况时因法有，法 <lb ed="X" n="0060c24"/><lb ed="R007" n="0496a08"/>融时不融耶？十、此事即理时，不<g ref="#CB01002">碍</g>与馀一切相应，故 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0061a" n="0061a"/> <lb ed="X" n="0061a01"/><lb ed="R007" n="0496a09"/>有主伴门。是故一理融通，十门具矣。</p> <lb ed="X" n="0061a02"/><lb ed="R007" n="0496a10"/><p xml:id="pX05p0061a0201">第五、如幻梦者，犹如幻师能幻一物以为种种，幻种 <lb ed="X" n="0061a03"/><lb ed="R007" n="0496a11"/>种物以为一物，以长为短，以短为长等。下诸幻喩，其 <lb ed="X" n="0061a04"/><lb ed="R007" n="0496a12"/>文非一。一切诸法业幻所作，故得自在。<name role="" type="person">摩耶夫人</name>住 <lb ed="X" n="0061a05"/><lb ed="R007" n="0496a13"/>大愿智幻解脱门，能以一身而为多身，复以多身而 <lb ed="X" n="0061a06"/><lb ed="R007" n="0496a14"/>为一身，非一处住，非多处住。言如梦者，如梦所见廣 <lb ed="X" n="0061a07"/><lb ed="R007" n="0496a15"/>大境界，不離枕上，历时久远，未经斯须。故摄论云：处 <lb ed="X" n="0061a08"/><lb ed="R007" n="0496a16"/>梦谓经年，觉乃须臾顷，故时虽无量，摄在一刹那。</p> <lb ed="X" n="0061a09"/><lb ed="R007" n="0496a17"/><p xml:id="pX05p0061a0901">第六、如影像者，然一切法略有二義：一、皆如明镜，含 <lb ed="X" n="0061a10"/><lb ed="R007" n="0496a18"/>明了性，以是一心之所成故；二、分别所现，如影像故。 <lb ed="X" n="0061a11"/><lb ed="R007" n="0496b01"/>由初義故，皆为能现；由後義故，幷为所现。故一切法 <lb ed="X" n="0061a12"/><lb ed="R007" n="0496b02"/>互为镜像，如镜互照而不壞本相。故下经云：思惟如 <lb ed="X" n="0061a13"/><lb ed="R007" n="0496b03"/>影智，不可思议等。</p> <lb ed="X" n="0061a14"/><lb ed="R007" n="0496b04"/><p xml:id="pX05p0061a1401">第七、因无限者，谓诸<persName>佛</persName>菩萨昔在因中，常修缘起无 <lb ed="X" n="0061a15"/><lb ed="R007" n="0496b05"/>性等观，大愿迴向称法界修，及馀无量殊勝因故。今 <lb ed="X" n="0061a16"/><lb ed="R007" n="0496b06"/>如所起果，具斯无<g ref="#CB01002">碍</g>。</p> <lb ed="X" n="0061a17"/><lb ed="R007" n="0496b07"/><p xml:id="pX05p0061a1701">第八、<persName>佛</persName>证穷者，由冥真性得如性用，故下经云无比 <lb ed="X" n="0061a18"/><lb ed="R007" n="0496b08"/>功德故能尔也。</p> <lb ed="X" n="0061a19"/><lb ed="R007" n="0496b09"/><p xml:id="pX05p0061a1901">第九、深定用故者，谓海印定等诸三昧力。故普贤云： <lb ed="X" n="0061a20"/><lb ed="R007" n="0496b10"/>汝见我此三昧神通力不？</p> <lb ed="X" n="0061a21"/><lb ed="R007" n="0496b11"/><p xml:id="pX05p0061a2101">第十神通解脱故者，谓由十通及不思议解脱等故。 <lb ed="X" n="0061a22"/><lb ed="R007" n="0496b12"/>慈氏云：汝见菩萨自在解脱威神力不？由上十因令 <lb ed="X" n="0061a23"/><lb ed="R007" n="0496b13"/>教義等十对之法，具同时等十种玄门，以为别教一 <lb ed="X" n="0061a24"/><lb ed="R007" n="0496b14"/>乘義之分齐。</p> <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0061b" n="0061b"/> <lb ed="X" n="0061b01"/><lb ed="R007" n="0496b15"/><p xml:id="pX05p0061b0101">〇第四、辩定所宗者，<anchor xml:id="nkr_note_add_0061b0101" n="0061b0101"/><anchor xml:id="beg0061b0101" n="0061b0101"/>已<anchor xml:id="end0061b0101"/>知此经義旨宏深，未知此中 <lb ed="X" n="0061b02"/><lb ed="R007" n="0496b16"/>宗尙何法？略为二门：先明通宗，後显别宗。</p> <lb ed="X" n="0061b03"/><lb ed="R007" n="0496b17"/><p xml:id="pX05p0061b0301">●前中通论<persName>佛</persName>教，宗于二谛，一味无差。<persName>如来</persName>灭後，异 <lb ed="X" n="0061b04"/><lb ed="R007" n="0496b18"/>执分流，成二十部，各是一宗。虽则多歧，乖乎一揆。如 <lb ed="X" n="0061b05"/><lb ed="R007" n="0497a01"/>析金杖，金体无殊。今以義相从，合之为十。一、我法俱 <lb ed="X" n="0061b06"/><lb ed="R007" n="0497a02"/>有宗。谓犊子部等，计我在第五不可说藏，不可说为 <lb ed="X" n="0061b07"/><lb ed="R007" n="0497a03"/>有为及无为故。故智度论云：诸部共推，不受此说，名 <lb ed="X" n="0061b08"/><lb ed="R007" n="0497a04"/>附<persName>佛</persName>法外道。二、法有我无宗。谓萨婆多等，彼立诸法， <lb ed="X" n="0061b09"/><lb ed="R007" n="0497a05"/>不離色心，皆无有我。以计有我，滥外道故。由无我故， <lb ed="X" n="0061b10"/><lb ed="R007" n="0497a06"/>异乎外道。于所立中，立正因缘，以破外道邪因无因。 <lb ed="X" n="0061b11"/><lb ed="R007" n="0497a07"/>故西域九十五种异见，不離邪因无因。此方若计万 <lb ed="X" n="0061b12"/><lb ed="R007" n="0497a08"/>物自然而生，即是无因。若计阴阳等法而能生者，即 <lb ed="X" n="0061b13"/><lb ed="R007" n="0497a09"/>是邪因。以不知三界由乎我心，从痴有爱，流转无穷。 <lb ed="X" n="0061b14"/><lb ed="R007" n="0497a10"/>迷正因缘，廣生异计。安知因缘性空，真如妙有。今但 <lb ed="X" n="0061b15"/><lb ed="R007" n="0497a11"/>说正因缘，诸见皆破。故知<persName>佛</persName>法之最浅，<anchor xml:id="nkr_note_add_0061b1501" n="0061b1501"/><anchor xml:id="beg0061b1501" n="0061b1501"/>已<anchor xml:id="end0061b1501"/>勝外道之 <lb ed="X" n="0061b16"/><lb ed="R007" n="0497a12"/>甚深。廣破异计，亦如别说。三、法无去来宗，谓大众部 <lb ed="X" n="0061b17"/><lb ed="R007" n="0497a13"/>等，说有现在及无为耳。其过未之法，体用俱无。四、现 <lb ed="X" n="0061b18"/><lb ed="R007" n="0497a14"/>通假实宗，谓说假部，就前现在之中，法在蕴为实，在 <lb ed="X" n="0061b19"/><lb ed="R007" n="0497a15"/>界、处为假。五、俗妄真实宗，即说出世部，谓世俗是假， <lb ed="X" n="0061b20"/><lb ed="R007" n="0497a16"/>以虚妄故；出世为真，以无虚妄故。六、诸法但名宗，谓 <lb ed="X" n="0061b21"/><lb ed="R007" n="0497a17"/>一说部等一切我法，唯有假名，无实体故。七、三性空 <lb ed="X" n="0061b22"/><lb ed="R007" n="0497a18"/>有宗，谓遍计是空，依他、圆成二俱是有。八、真空绝相 <lb ed="X" n="0061b23"/><lb ed="R007" n="0497b01"/>宗，谓心境两亡，直显体故。九、空有无<g ref="#CB01002">碍</g>宗，谓互融双 <lb ed="X" n="0061b24"/><lb ed="R007" n="0497b02"/>绝，而不<g ref="#CB01002">碍</g>两存，真如随缘，具恒沙德故。十、圆融具德 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0061c" n="0061c"/> <lb ed="X" n="0061c01"/><lb ed="R007" n="0497b03"/>宗，谓事事无<g ref="#CB01002">碍</g>，主伴具足，无尽自在故。然此十宗，後 <lb ed="X" n="0061c02"/><lb ed="R007" n="0497b04"/>後深于前前。前四唯小。五、六虽是小乘，義通于大。後 <lb ed="X" n="0061c03"/><lb ed="R007" n="0497b05"/>四唯大乘。七即法相宗。八即无相宗。後二即法性宗。 <lb ed="X" n="0061c04"/><lb ed="R007" n="0497b06"/>今此花严，正唯第十宗，兼通八、九。馀義廣如别说。</p> <lb ed="X" n="0061c05"/><lb ed="R007" n="0497b07"/><p xml:id="pX05p0061c0501">●第二、明别宗者。一切诸经，各自有宗。随时随宜，顺 <lb ed="X" n="0061c06"/><lb ed="R007" n="0497b08"/>欲顺法，所尊所尙，有差别故。楞伽经云：一切法不生， <lb ed="X" n="0061c07"/><lb ed="R007" n="0497b09"/>不应立是宗者，遣物执心，亦以不宗一切，方契无生。 <lb ed="X" n="0061c08"/><lb ed="R007" n="0497b10"/>斯则无宗之宗，则宗说兼畅。故须立宗，以示所重。略 <lb ed="X" n="0061c09"/><lb ed="R007" n="0497b11"/>以二门分别，谓先总、後别。</p> <lb ed="X" n="0061c10"/><lb ed="R007" n="0497b12"/><p xml:id="pX05p0061c1001">△今初。总中，此经所宗，昔说非一。贤首法师具以因 <lb ed="X" n="0061c11"/><lb ed="R007" n="0497b13"/>果缘起、理实法界而为经宗，释第九会以入法界而 <lb ed="X" n="0061c12"/><lb ed="R007" n="0497b14"/>为其宗，则通别有异。今以此经总摄诸会，故以入法 <lb ed="X" n="0061c13"/><lb ed="R007" n="0497b15"/>界缘起、普贤行愿为宗，则今昔无违，通别皆具。入法 <lb ed="X" n="0061c14"/><lb ed="R007" n="0497b16"/>界者，总也；缘起、普贤行愿，别也。同异成壞，准思可知。 <lb ed="X" n="0061c15"/><lb ed="R007" n="0497b17"/>又入法界缘起，即所入也；普贤行愿，即能入也。入通 <lb ed="X" n="0061c16"/><lb ed="R007" n="0497b18"/>能所。又法界，体也；缘起行愿，用也。幷通因果，皆含性 <lb ed="X" n="0061c17"/><lb ed="R007" n="0498a01"/>相。谓法含持轨，界通性分。缘起有二：一、因缘缘起，通 <lb ed="X" n="0061c18"/><lb ed="R007" n="0498a02"/>于事界；二者、法性缘起，即事理无<g ref="#CB01002">碍</g>法界。文云：菩萨 <lb ed="X" n="0061c19"/><lb ed="R007" n="0498a03"/>行如幻，悲智所生故。即因法界之缘起也。又云：知菩 <lb ed="X" n="0061c20"/><lb ed="R007" n="0498a04"/>提性从缘起。是果法界之缘起也。位前普贤行，即是 <lb ed="X" n="0061c21"/><lb ed="R007" n="0498a05"/>因行；位後普贤行，即是果行。位中普贤，義通因果。称 <lb ed="X" n="0061c22"/><lb ed="R007" n="0498a06"/>理之行，即性行也；差别之行，是相行也。幷如下说，上 <lb ed="X" n="0061c23"/><lb ed="R007" n="0498a07"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0061c2301" n="0061c2301"/><anchor xml:id="beg0061c2301" n="0061c2301"/>已<anchor xml:id="end0061c2301"/>总明。</p> <lb ed="X" n="0061c24"/><lb ed="R007" n="0498a08"/><p xml:id="pX05p0061c2401">△第二、别解，略为三门：第一、释所入；第二、释能入；第 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0062a" n="0062a"/> <lb ed="X" n="0062a01"/><lb ed="R007" n="0498a09"/>三、明能所契合，即释入字。</p> <lb ed="X" n="0062a02"/><lb ed="R007" n="0498a10"/><p xml:id="pX05p0062a0201">今初，言所入者，即法界缘起。复开二门：一者、开合，二 <lb ed="X" n="0062a03"/><lb ed="R007" n="0498a11"/>者、释相。</p><p xml:id="pX05p0062a0304" cb:place="inline">▲今初。然其法界，非界非不界，非法非不法， <lb ed="X" n="0062a04"/><lb ed="R007" n="0498a12"/>无名相中，强为立名，是曰无障<g ref="#CB01002">碍</g>法界。寂寥虚旷，冲 <lb ed="X" n="0062a05"/><lb ed="R007" n="0498a13"/>深包博，总赅万有，即是一心。体绝有无，相非生灭，莫 <lb ed="X" n="0062a06"/><lb ed="R007" n="0498a14"/>寻终始，岂见中边？为圣智境，而二智不知；唯证所见， <lb ed="X" n="0062a07"/><lb ed="R007" n="0498a15"/>而五目亡照。解之则廓尔大悟，迷之则生死无穷。诸 <lb ed="X" n="0062a08"/><lb ed="R007" n="0498a16"/><persName>佛</persName>出世，本欲开示，令其悟入，于此无障<g ref="#CB01002">碍</g>法界，开为 <lb ed="X" n="0062a09"/><lb ed="R007" n="0498a17"/>事理二门。色心等相，谓之事也；体性空寂，谓之理也。 <lb ed="X" n="0062a10"/><lb ed="R007" n="0498a18"/>事理相融，即无有障<g ref="#CB01002">碍</g>。故于法界，略分三种：一、事法 <lb ed="X" n="0062a11"/><lb ed="R007" n="0498b01"/>界，二、理法界，三、无障<g ref="#CB01002">碍</g>法界。无<g ref="#CB01002">碍</g>有二，则分四种法 <lb ed="X" n="0062a12"/><lb ed="R007" n="0498b02"/>界，谓事理无<g ref="#CB01002">碍</g>法界、事事无<g ref="#CB01002">碍</g>法界。古德立五种法 <lb ed="X" n="0062a13"/><lb ed="R007" n="0498b03"/>界，亦不出此，谓：一、有为法界，即事界也；二、无为法界， <lb ed="X" n="0062a14"/><lb ed="R007" n="0498b04"/>即理界也；三、亦有为亦无为法界，双具事理；四、非有 <lb ed="X" n="0062a15"/><lb ed="R007" n="0498b05"/>为非无为法界，即双非显理；五、无障<g ref="#CB01002">碍</g>法界，即第三 <lb ed="X" n="0062a16"/><lb ed="R007" n="0498b06"/>所摄。从一至五，幷不出无障<g ref="#CB01002">碍</g>法界。</p><p xml:id="pX05p0062a1615" cb:place="inline">▲第二、释相中， <lb ed="X" n="0062a17"/><lb ed="R007" n="0498b07"/>第一、事法界者，界即分義。谓三世之法，差别边际，意 <lb ed="X" n="0062a18"/><lb ed="R007" n="0498b08"/>识所知，幷名法界。纵八识名界，取其因義，亦事界摄。 <lb ed="X" n="0062a19"/><lb ed="R007" n="0498b09"/>故不思议品云：诸<persName>佛</persName>知过去一切法界尽无有馀等。 <lb ed="X" n="0062a20"/><lb ed="R007" n="0498b10"/>既云一切，明约事也。又第十迴向云：如法界无量迴 <lb ed="X" n="0062a21"/><lb ed="R007" n="0498b11"/>向等。下增长威力夜神云：我知法界无量，获得无量 <lb ed="X" n="0062a22"/><lb ed="R007" n="0498b12"/>智光明故。我知法界无边，见一切<persName>佛</persName>诸神变故。皆约 <lb ed="X" n="0062a23"/><lb ed="R007" n="0498b13"/>事界，事则无量。略明其十，以显无尽。谓教、義、人、境、因、 <lb ed="X" n="0062a24"/><lb ed="R007" n="0498b14"/>果、体、用及与逆、顺。一、教，谓能诠言说，下诸善友多以 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0062b" n="0062b"/> <lb ed="X" n="0062b01"/><lb ed="R007" n="0498b15"/>此门。二、義，谓所诠旨趣，虽通于理，取差别義。三、人，谓 <lb ed="X" n="0062b02"/><lb ed="R007" n="0498b16"/>人、天、男、女、在家、出家、外道、诸神、菩萨及<persName>佛</persName>五十五友， <lb ed="X" n="0062b03"/><lb ed="R007" n="0498b17"/>不出此十。四、境，谓所知分齐，十重舍宅等。五、因，谓五 <lb ed="X" n="0062b04"/><lb ed="R007" n="0498b18"/>位差别，行修不同等。六、果，谓菩提、涅槃，相德殊勝等。 <lb ed="X" n="0062b05"/><lb ed="R007" n="0499a01"/>七、体，谓若人、若法，用之所依，无生禅定等。八、用，谓勝 <lb ed="X" n="0062b06"/><lb ed="R007" n="0499a02"/>通自在，不思议解脱，变现无方等。九、顺，即无违教理， <lb ed="X" n="0062b07"/><lb ed="R007" n="0499a03"/>正行可依等。十、逆，即勝热炙身，甘露现虐，筏苏染欲， <lb ed="X" n="0062b08"/><lb ed="R007" n="0499a04"/>遍行处邪等。此之十类，类各有多，皆分齐难量，幷事 <lb ed="X" n="0062b09"/><lb ed="R007" n="0499a05"/>法界。故善财见闻，皆得证入。第二、理法界者，界者，性 <lb ed="X" n="0062b10"/><lb ed="R007" n="0499a06"/>也。谓真理寂寥，为法之性。略有二门：一、性净门，谓在 <lb ed="X" n="0062b11"/><lb ed="R007" n="0499a07"/>凡不染，性恒淸洁，遍一切法，不同一切，一味平等。如 <lb ed="X" n="0062b12"/><lb ed="R007" n="0499a08"/>湿之性，遍于动静，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0062001" n="0062001"/>疑流不易。经云：譬如法界遍一切， <lb ed="X" n="0062b13"/><lb ed="R007" n="0499a09"/>不可见取为一切。下经云：我知法界一性。又出现品 <lb ed="X" n="0062b14"/><lb ed="R007" n="0499a10"/>云：法性无作无变易，犹如虚空本淸净等。二、離垢门， <lb ed="X" n="0062b15"/><lb ed="R007" n="0499a11"/>谓由对治，障尽净显，随位浅深，分十真如。故云：陶治 <lb ed="X" n="0062b16"/><lb ed="R007" n="0499a12"/>尘滓，如炼真金。又经云：真如平等无相身，離垢光明 <lb ed="X" n="0062b17"/><lb ed="R007" n="0499a13"/>净法身。上句证初義，下句证後義。法身即法界。故摄 <lb ed="X" n="0062b18"/><lb ed="R007" n="0499a14"/>论云：欲明法身具五義故，转名法界。即其義也。第三、 <lb ed="X" n="0062b19"/><lb ed="R007" n="0499a15"/>无障<g ref="#CB01002">碍</g>法界。界通性分，略有三门：一、相即无<g ref="#CB01002">碍</g>门，二、 <lb ed="X" n="0062b20"/><lb ed="R007" n="0499a16"/>形夺无寄门，三、双融俱離性相浑然门。今初。谓即一 <lb ed="X" n="0062b21"/><lb ed="R007" n="0499a17"/>心法界，具含二门：一、心真如门，二、心生灭门。虽此二 <lb ed="X" n="0062b22"/><lb ed="R007" n="0499a18"/>门皆各总摄一切法，而此二门亦不相離，亦无杂乱， <lb ed="X" n="0062b23"/><lb ed="R007" n="0499b01"/>其犹摄水之波非静，摄波之水非动。故问明品云：法 <lb ed="X" n="0062b24"/><lb ed="R007" n="0499b02"/>界众生界，究竟无差别，一切悉了知，此是<persName>如来</persName>境。觉 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0062c" n="0062c"/> <lb ed="X" n="0062c01"/><lb ed="R007" n="0499b03"/>林偈云：应知<persName>佛</persName>与心，体性皆无尽。主林神云：能于一 <lb ed="X" n="0062c02"/><lb ed="R007" n="0499b04"/>切差别境中，入于平等无差别定；于无差别平等法 <lb ed="X" n="0062c03"/><lb ed="R007" n="0499b05"/>中，现于自在有差别智等。二、形夺无寄门者，谓无事 <lb ed="X" n="0062c04"/><lb ed="R007" n="0499b06"/>非理，故事非事也。经云：色即是空。无理非事，故理非 <lb ed="X" n="0062c05"/><lb ed="R007" n="0499b07"/>理也。经云：空即是色。又大品云：有为、无为，是二法不 <lb ed="X" n="0062c06"/><lb ed="R007" n="0499b08"/>合不散。解深密云：一切法略有二种，谓有为、无为。是 <lb ed="X" n="0062c07"/><lb ed="R007" n="0499b09"/>中有为非有为非无为，无为非无为非有为等。是知 <lb ed="X" n="0062c08"/><lb ed="R007" n="0499b10"/>不可言有为、无为，不可言即色不即色，即空不即空 <lb ed="X" n="0062c09"/><lb ed="R007" n="0499b11"/>等。故修然靡據，而事不失真，有所依托，皆不称法。故 <lb ed="X" n="0062c10"/><lb ed="R007" n="0499b12"/>第十迴向云：如法界无依相迴向等。出现品云：法性 <lb ed="X" n="0062c11"/><lb ed="R007" n="0499b13"/>不在于言论，无说離说恒寂灭等。三、双融俱離性相 <lb ed="X" n="0062c12"/><lb ed="R007" n="0499b14"/>浑然门者，曲有十门：一、由離相故，事泯而即理；二、由 <lb ed="X" n="0062c13"/><lb ed="R007" n="0499b15"/>離性故，理泯而即事；三、離性不泯性故，理即事而理 <lb ed="X" n="0062c14"/><lb ed="R007" n="0499b16"/>存，以非理为理也；四、離相不壞相故，事即理而事存， <lb ed="X" n="0062c15"/><lb ed="R007" n="0499b17"/>以非事为事也。由此故令事理相即，无障无<g ref="#CB01002">碍</g>。五、由 <lb ed="X" n="0062c16"/><lb ed="R007" n="0499b18"/>離性不异離相故，有事理双夺，迥超言念。六、由不壞 <lb ed="X" n="0062c17"/><lb ed="R007" n="0500a01"/>不异不泯故，有初事理二界俱存现前，烂然可见。七、 <lb ed="X" n="0062c18"/><lb ed="R007" n="0500a02"/>由不泯不壞不异離相離性故，为一事理无<g ref="#CB01002">碍</g>法界， <lb ed="X" n="0062c19"/><lb ed="R007" n="0500a03"/>使超视听之妙法，无不恒通见闻，绝思议之深義，未 <lb ed="X" n="0062c20"/><lb ed="R007" n="0500a04"/>尝<g ref="#CB01002">碍</g>于言念。八、由以理融事，令事无分齐，如理之遍， <lb ed="X" n="0062c21"/><lb ed="R007" n="0500a05"/>则一入一切，如理之包，则一切入一等，故令缘起之 <lb ed="X" n="0062c22"/><lb ed="R007" n="0500a06"/>法，一一各摄法界无尽。九、由因果法界各全摄故，令 <lb ed="X" n="0062c23"/><lb ed="R007" n="0500a07"/>普贤身<persName>佛</persName><persName>佛</persName>无尽，<persName>佛</persName>毛孔内，普贤褈褈。十、因果法界 <lb ed="X" n="0062c24"/><lb ed="R007" n="0500a08"/>差别之法，无不赅摄，法界无遗，故随一一法、一一行、 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0063a" n="0063a"/> <lb ed="X" n="0063a01"/><lb ed="R007" n="0500a09"/>一一位、一一德，各摄褈褈，故廣刹大身，轻尘毛孔，皆 <lb ed="X" n="0063a02"/><lb ed="R007" n="0500a10"/>悉无尽。由此善财遇仙人执手，时经多劫，处至无边， <lb ed="X" n="0063a03"/><lb ed="R007" n="0500a11"/>普贤一毛，即齐诸<persName>佛</persName>。十中，後三即事事无<g ref="#CB01002">碍</g>，以此该 <lb ed="X" n="0063a04"/><lb ed="R007" n="0500a12"/>前，更无事理别行，一多不即，故唯归一无障<g ref="#CB01002">碍</g>法界， <lb ed="X" n="0063a05"/><lb ed="R007" n="0500a13"/>而擧一全收，随门说异耳。故总即法界，别即事等，同 <lb ed="X" n="0063a06"/><lb ed="R007" n="0500a14"/>即法界无违异。事理相反，成则同辩法界，壞则各住 <lb ed="X" n="0063a07"/><lb ed="R007" n="0500a15"/>事等，故无<g ref="#CB01002">碍</g>褈褈，无尽无尽。馀如所诠義理门中<anchor xml:id="nkr_note_add_0063a0701" n="0063a0701"/><anchor xml:id="beg0063a0701" n="0063a0701"/>已<anchor xml:id="end0063a0701"/> <lb ed="X" n="0063a08"/><lb ed="R007" n="0500a16"/>说所入。</p> <lb ed="X" n="0063a09"/><lb ed="R007" n="0500a17"/><p xml:id="pX05p0063a0901">第二、明能入者，总明即是普贤行愿，无所不收。别说 <lb ed="X" n="0063a10"/><lb ed="R007" n="0500a18"/>有二：一者、身入，二者、心入。身由心证，故廣辩心。心入 <lb ed="X" n="0063a11"/><lb ed="R007" n="0500b01"/>有三：一者、正信，二者、正解，三者、正行。此三于前三重 <lb ed="X" n="0063a12"/><lb ed="R007" n="0500b02"/>所入，一一皆具。谓如入前理法界时，先须正信，深忍 <lb ed="X" n="0063a13"/><lb ed="R007" n="0500b03"/>乐欲，令心淸净；次即正解，决了分明，不可引转；後须 <lb ed="X" n="0063a14"/><lb ed="R007" n="0500b04"/>正行，谓心诣斯理，因解起行，行起解绝，解相虽绝，而 <lb ed="X" n="0063a15"/><lb ed="R007" n="0500b05"/>不失解。故此三事，亦须圆融。若将诸行一一对前，可 <lb ed="X" n="0063a16"/><lb ed="R007" n="0500b06"/>以意得，略如下明。</p> <lb ed="X" n="0063a17"/><lb ed="R007" n="0500b07"/><p xml:id="pX05p0063a1701">第三、能所契合，正显入義。入者，了达证悟之名。总有 <lb ed="X" n="0063a18"/><lb ed="R007" n="0500b08"/>二位：一者、果位，二者、因位。</p><p xml:id="pX05p0063a1811" cb:place="inline">▲果位有二：一者、究竟圆 <lb ed="X" n="0063a19"/><lb ed="R007" n="0500b09"/>极之果。谓<persName>如来</persName>自证果海，離言心智不及，但依三昧 <lb ed="X" n="0063a20"/><lb ed="R007" n="0500b10"/>现相成益。寄言说之，即是本分。<persName>如来</persName>自入狮子嚬呻 <lb ed="X" n="0063a21"/><lb ed="R007" n="0500b11"/>三昧，以心传心，令诸大众顿证法界是也。二、随能证 <lb ed="X" n="0063a22"/><lb ed="R007" n="0500b12"/>如。与<persName>佛</persName>智合，即名果海，亦不可说。故云：如空中鸟迹， <lb ed="X" n="0063a23"/><lb ed="R007" n="0500b13"/>如空中风相，牟尼智如是，分别甚难见。亦但随相及 <lb ed="X" n="0063a24"/><lb ed="R007" n="0500b14"/>以修行而说契合，名十地证智。</p><p xml:id="pX05p0063a2413" cb:place="inline">▲第二、因位，即文殊、 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0063b" n="0063b"/> <lb ed="X" n="0063b01"/><lb ed="R007" n="0500b15"/>普贤。據可寄言，即名为因。释此因相，略有二门：一、别 <lb ed="X" n="0063b02"/><lb ed="R007" n="0500b16"/>明智证，二、身智对辩。今初，复有五门：一、能所历然，二、 <lb ed="X" n="0063b03"/><lb ed="R007" n="0500b17"/>能所无二，三、能所俱泯，四、存亡无<g ref="#CB01002">碍</g>，五、擧一全收。此 <lb ed="X" n="0063b04"/><lb ed="R007" n="0500b18"/>之五门，通事、理等。证理相隐，今先说之。</p><p xml:id="pX05p0063b0416" cb:place="inline">第一、能所 <lb ed="X" n="0063b05"/><lb ed="R007" n="0501a01"/>历然者，谓以无分别智契无差别理，心与境冥，智与 <lb ed="X" n="0063b06"/><lb ed="R007" n="0501a02"/>神会，成能证智与所证理一相平等。故上经云：入法 <lb ed="X" n="0063b07"/><lb ed="R007" n="0501a03"/>界藏，智无差别。由法界藏本自无差，今能证智一同 <lb ed="X" n="0063b08"/><lb ed="R007" n="0501a04"/>法界，无有分别，離二取相，都无所得。故云：道远乎哉？ <lb ed="X" n="0063b09"/><lb ed="R007" n="0501a05"/>触事而真。圣远乎哉？体之则神。以神合道，故離二取。 <lb ed="X" n="0063b10"/><lb ed="R007" n="0501a06"/>虽无二执，非相全无。如日合空，虽在一处，难以分别， <lb ed="X" n="0063b11"/><lb ed="R007" n="0501a07"/>而光与空不可言一。谓日光非空，光有照用，体是色 <lb ed="X" n="0063b12"/><lb ed="R007" n="0501a08"/>故；空非日光，无有照用，但无<g ref="#CB01002">碍</g>故。无分别智证理亦 <lb ed="X" n="0063b13"/><lb ed="R007" n="0501a09"/>尔，虽同一相，平等一味，不可言一。智非所证，智有照 <lb ed="X" n="0063b14"/><lb ed="R007" n="0501a10"/>用，是缘起故；理非能证，无有照用，但寂灭故。故虽平 <lb ed="X" n="0063b15"/><lb ed="R007" n="0501a11"/>等，理智历然。</p><p xml:id="pX05p0063b1506" cb:place="inline">第二、能所无二者，以知一切法即心 <lb ed="X" n="0063b16"/><lb ed="R007" n="0501a12"/>自性，以即体之智还照心体，擧一全收。擧理收智，智 <lb ed="X" n="0063b17"/><lb ed="R007" n="0501a13"/>非理外；擧智收理，智体即寂。故上经云：无有智外如 <lb ed="X" n="0063b18"/><lb ed="R007" n="0501a14"/>为智所入，亦无如外智能证于如。如一明珠，珠自有 <lb ed="X" n="0063b19"/><lb ed="R007" n="0501a15"/>光，还照珠体，非别有光来照珠也。善知识云：即体之 <lb ed="X" n="0063b20"/><lb ed="R007" n="0501a16"/>用曰知，即用之体曰寂。体用既无有二，知寂不可两 <lb ed="X" n="0063b21"/><lb ed="R007" n="0501a17"/>分。非独知之一字，众妙之门，若净若杂，若<persName>佛</persName>若心，无 <lb ed="X" n="0063b22"/><lb ed="R007" n="0501a18"/>不皆是。斯则一字法门，一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0063001" n="0063001"/>昧真道。</p><p xml:id="pX05p0063b2214" cb:place="inline">第三、能所俱泯 <lb ed="X" n="0063b23"/><lb ed="R007" n="0501b01"/>者。由智即理，故智非智，以全同理无自体故；由理即 <lb ed="X" n="0063b24"/><lb ed="R007" n="0501b02"/>智，故理非理，以全同智无自立故。二互相夺，理智俱 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0063c" n="0063c"/> <lb ed="X" n="0063c01"/><lb ed="R007" n="0501b03"/>寂。如波即水，动相便虚；水即波故，静相亦隐。既动静 <lb ed="X" n="0063c02"/><lb ed="R007" n="0501b04"/>两亡，则性相齐離。经云：平等真法界，无<persName>佛</persName>无众生。又 <lb ed="X" n="0063c03"/><lb ed="R007" n="0501b05"/>云：<persName>如来</persName>深境界，其量等虚空，一切众生入，而实无所 <lb ed="X" n="0063c04"/><lb ed="R007" n="0501b06"/>入。非但无<persName>佛</persName>无众生，亦无界无不界，无入无不入。应 <lb ed="X" n="0063c05"/><lb ed="R007" n="0501b07"/>如是知，如是信解，不生法相。故无心于理，理泯；无心 <lb ed="X" n="0063c06"/><lb ed="R007" n="0501b08"/>于智，智忘。萧焉无寄，理自玄会。是故经云：无智亦无 <lb ed="X" n="0063c07"/><lb ed="R007" n="0501b09"/>得，有得有证，于<persName>佛</persName>法中为增上慢。前门强说即心即 <lb ed="X" n="0063c08"/><lb ed="R007" n="0501b10"/><persName>佛</persName>，此门亦复非心非<persName>佛</persName>，则是无字法门。无尙不存，何 <lb ed="X" n="0063c09"/><lb ed="R007" n="0501b11"/>况于有？</p><p xml:id="pX05p0063c0904" cb:place="inline">第四、存泯无<g ref="#CB01002">碍</g>者，以前三门说有前後，体 <lb ed="X" n="0063c10"/><lb ed="R007" n="0501b12"/>无二故。约離相離性，则能所双泯；约不壞性相，则能 <lb ed="X" n="0063c11"/><lb ed="R007" n="0501b13"/>所历然。正離性相则不壞，故存亡无<g ref="#CB01002">碍</g>，非谓涤除万 <lb ed="X" n="0063c12"/><lb ed="R007" n="0501b14"/>物，杜塞视听，然後契真。是则双遮永寂，故云双泯。寂 <lb ed="X" n="0063c13"/><lb ed="R007" n="0501b15"/>照心境，即曰双存；即遮而照，故云无<g ref="#CB01002">碍</g>。是曰静无遣 <lb ed="X" n="0063c14"/><lb ed="R007" n="0501b16"/>照，动不離寂，双亡正入，寂照双流矣。</p><p xml:id="pX05p0063c1415" cb:place="inline">第五、擧一全 <lb ed="X" n="0063c15"/><lb ed="R007" n="0501b17"/>收者。上列四门者，一则欲次第阶道，二者欲会众经 <lb ed="X" n="0063c16"/><lb ed="R007" n="0501b18"/>异说。然至理既融，契道无二，故四门一揆，擧一全收。 <lb ed="X" n="0063c17"/><lb ed="R007" n="0502a01"/>若大海一滴，全含海味，亦具百川，虚心冲融，方见玄 <lb ed="X" n="0063c18"/><lb ed="R007" n="0502a02"/>妙。上来略说证理法界。若约证事理无<g ref="#CB01002">碍</g>及事事无 <lb ed="X" n="0063c19"/><lb ed="R007" n="0502a03"/><g ref="#CB01002">碍</g>法界者，但如前法界，信解明了，则心行自造，豁然 <lb ed="X" n="0063c20"/><lb ed="R007" n="0502a04"/>证入。若说其相，益复繁廣。如识真俗，成真俗智；若识 <lb ed="X" n="0063c21"/><lb ed="R007" n="0502a05"/>中道，成中道智。離境说智，智不可知，故但细解，自当 <lb ed="X" n="0063c22"/><lb ed="R007" n="0502a06"/>证入。亦可以能所历然，证事法界。能所一相，证理法 <lb ed="X" n="0063c23"/><lb ed="R007" n="0502a07"/>界及事理无<g ref="#CB01002">碍</g>相即之门。能所俱泯，证事理无<g ref="#CB01002">碍</g>形 <lb ed="X" n="0063c24"/><lb ed="R007" n="0502a08"/>夺无寄门。存亡无<g ref="#CB01002">碍</g>，全证事理无障<g ref="#CB01002">碍</g>门。则寂照无 <pb ed="X" xml:id="X05.0227.0064a" n="0064a"/> <lb ed="X" n="0064a01"/><lb ed="R007" n="0502a09"/>二之一心，契空有双融之中道。以擧一全收，证事事 <lb ed="X" n="0064a02"/><lb ed="R007" n="0502a10"/>无<g ref="#CB01002">碍</g>门。所证法界，既互融通，能证契合，亦须一揆，即 <lb ed="X" n="0064a03"/><lb ed="R007" n="0502a11"/>一证一切证。故唯亡言者可与道合，虚<anchor xml:id="nkr_note_orig_0064001" n="0064001"/>壞者可与理 <lb ed="X" n="0064a04"/><lb ed="R007" n="0502a12"/>通，冥心者可与真一，遗智者可与圣同。格義局执，难 <lb ed="X" n="0064a05"/><lb ed="R007" n="0502a13"/>与言道。</p><p xml:id="pX05p0064a0504" cb:place="inline">第二身智相对，亦有五重：一者身证，入楼 <lb ed="X" n="0064a06"/><lb ed="R007" n="0502a14"/>阁而还闭是也；二者智证，鉴无边之事理是也；三者 <lb ed="X" n="0064a07"/><lb ed="R007" n="0502a15"/>俱证，入普贤身而遍了是也；四者俱泯，智照无二而 <lb ed="X" n="0064a08"/><lb ed="R007" n="0502a16"/>两亡是也；五者圆融，等普贤之自在是也。亦身智无 <lb ed="X" n="0064a09"/><lb ed="R007" n="0502a17"/>二，擧一全收，六相圆融，亡言绝虑。辩定所宗竟。</p> <lb ed="X" n="0064a10"/><lb ed="R007" n="0502a18"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>贞元新译花严经疏卷第一</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0064a11"/><lb ed="R007" n="0502b01"/><cb:div type="w"><p xml:id="pX05p0064a1101">寿昌元年乙亥岁，高丽国大兴王寺奉 <lb ed="X" n="0064a12" type="honorific"/><lb ed="R007" n="0502b02"/>宣雕造</p></cb:div> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0048c1101" to="#end0048c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0049b0301" to="#end0049b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0050a0501" to="#end0050a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0053b1901" to="#end0053b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0053c2001" to="#end0053c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">妄</lem><rdg wit="#wit.orig">忘</rdg></app> <app from="#beg0054c0201" to="#end0054c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0056b2001" to="#end0056b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0057c2201" to="#end0057c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0057c2301" to="#end0057c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0058a1701" to="#end0058a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0058a1801" to="#end0058a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0058b0301" to="#end0058b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0058b2401" to="#end0058b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0058c0101" to="#end0058c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0058c0401" to="#end0058c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0058c0501" to="#end0058c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0058c0601" to="#end0058c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0059c0601" to="#end0059c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0060a0601" to="#end0060a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0060a0602" to="#end0060a0602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0060a1501" to="#end0060a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0060a1502" to="#end0060a1502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0061b0101" to="#end0061b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0061b1501" to="#end0061b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0061c2301" to="#end0061c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0063a0701" to="#end0063a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="cbeta-notes"> <head>CBETA 挍注</head> <p> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0048002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0048002">声疑罄</note> <note n="0048003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0048003">彻疑暾</note> <note n="0049001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0049001">谓疑诸</note> <note n="0049002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0049002">其疑剩字</note> <note n="0050001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0050001">下疑故</note> <note n="0050002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0050002">见上疑脱断</note> <note n="0052001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0052001">多上疑有妙字</note> <note n="0053001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0053001">变应间疑脱之变二字</note> <note n="0055001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0055001">同疑异</note> <note n="0057001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0057001">理疑现</note> <note n="0057002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0057002">同疑剩字</note> <note n="0062001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0062001">疑疑凝</note> <note n="0063001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0063001">昧疑味</note> <note n="0064001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0064001">壞疑怀</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0048c1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0048c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0049b0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0049b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0050a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0050a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0053b1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0053b1901">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0053c2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0053c2001">妄【CB】，忘【卍续】</note> <note n="0054c0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0054c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0056b2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0056b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0057c2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0057c2201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0057c2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0057c2301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0058a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0058a1701">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0058a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0058a1801">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0058b0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0058b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0058b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0058b2401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0058c0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0058c0101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0058c0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0058c0401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0058c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0058c0501">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0058c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0058c0601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0059c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0059c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0060a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0060a0601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0060a0602" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0060a0602">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0060a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0060a1501">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0060a1502" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0060a1502">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0061b0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0061b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0061b1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0061b1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0061c2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0061c2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0063a0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0063a0701">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>